عضویت بنیاد

ااستعلام اعضای بنیاداستعلام احکام

Please update your Flash Player to view content.

آسيب شناسي در بزهکاري اطفال
در جامعه اي که اکنون در آن زندگي مي کنيم اطفال آئينه آينده جامعه مي باشند و اهميت فراواني در جامعه دارند به همين منظور باید موضوع آسيب شناسي در بزهکاري اطفال مورد بررسي قرارگیرد تا به اين نتيجه برسیم که آسيب هاي وارده براطفال ناشي از کجاست ودر برخورد با اين آسيب ها چه راهکارهائي مي توان ارائه نمود

از نظر تاريخي به نظر مي رسد كه اقدامات مقابله اي با بزهكاري اطفال و نوجوانان و در عين حال ريشه يابي آن خيلي دير انجام شده و اين موضوع از جمله مسائلي است كه نهايت به يك يا دو قرن پيش باز ميگردد.

  • تعاریف

    الف) تعريف اطفال

    طفل به بيان قانون مدني فردي است که به سن بلوغ نرسيده باشد. بلوغ شرعي درپسر ١٥ سال و در دختر ٩ سال مي باشد با اين وصف منظور از طفل در اين مقاله پسر زير ١٥ سال و در دختر زير ٩ سال مد نظر مي باشد.

    ب) تعريف بزهکاري

    بزهکاري در معنا و مفهوم لفظي خود عمل خطائي قلمداد مي شود که ناشي از ترک انجام وظيفه قانوني با انجام يک عمل خطائي است که جرم قلمداد نمي شود که اين لفظ بيشتر براي کودکان واطفال به کاربرده مي شود بزهکاري در هر حال از لحاظ اصطلاحي معناي بسيار نزديکي با جرم و تبه دارد ولي به اين لحاظ در برابر اطفال استعمال مي شود که اطفال با توجه به روح لطيف و ساده اي که دارند نامناسب است که آنها را به مجرم و تبهکاري عنوان کرد و ازاين حيث اطفال بزهکار ناميده مي شوند و در برخي از موارد نيز بزهکار به فردي اطلاق مي شود که صرفا مرتکب جرم نشده ولي به طور کلي فردي سرکش و ضد اجتماعي باشد.

    ج) تعريف آسيب شناسي

    آسيب شناسي Pathology بعنوان يک اصطلاح در جرم شناسي مطرح است و همانگونه که از لفظ آن مشخص است شناسائي آسيب ها مد نظر مي باشد. آسيب اجتماعي حربه اي است که به جامعه در مبادي مختلف وارد مي شود بعنوان مثال خانواده و والدين مي توانند مسبب آسيب هايي بر اطفال خويش باشند مثلا طلاق عامل موثري است که اطفال ، بي بند وبار وبزهکار تربيت شوند. پس شناسائي اين حربه ها و علتها را آسيب شناسي مي گويند، اين موضوع در بزهکاري اطفال مورد بررسي قرار گرفته بدين صورت که چه عواملي به عنوان آسيب مطرح است که در بزهکاري اطفال موثر فرض مي شود

  • تقسیم بندی اطفال بزهکار

    کودکان بزهکارعمدتا در 3 گروه زیر قرار می گیرند:

    1.کودکان معارض قانون

    2.کودکان در شرایط دشوار

    3.کودکان قربانی یا شاهد جرم

    قدر مسلم آن که این کودکان ،نیازمند توجه خاص و ارائه حمایت و کمک های ویژه ای هستند،که ممکن است تا حدودی با اقدام های اتخاذ شده درمورد گروه های دیگر متفاوت باشد. از میان سه دسته متفاوت از کودکان ،تنها کودکان دسته نخست باید با دادگاه کیفری مواجه شوند؛زیرا این دسته شامل کودکانی می شود که قوانین کیفری را نقض کرده اند و لازم است به دلیل نقض قانون تصمیم های خاصی از طرف دادگاه اتخاذ گردد.

    اماکودکان دو دسته دیگر به هیچ وجه نباید درگیر دادگاه شوند. کودکانی که درشرایط دشوار به سر می برند،احتمال دارد مرتکب جرم شوند.اما این نکته به آن معنی نیست که بزهکار هستند.همچنین کودکان قربانی جرم یا شاهد جرم ،باید مورد توجه خاص قرار گیرند.اما حضور آنان در دادگاه و ارائه شهادت یا شکایت کیفری ،نباید به گونه ای باشد که ارتباط آنان با دادگاه تأثیر نا مطلوبی روی آنها بگذارد.

    کودکان واقع در شرایط دشوار ، کودکانی هستند که در زندگی شخصی ،خانواده یا مدرسه مشکل دارند. به عنوان مثال پدر خانواده فوت کرده است وبدون سرپرست هستند؛یا مادر آنها وظایف خود را به خوبی انجام نمی دهد.

    سومین گروه از کودکان که باید مورد توجه قرار گیرند ،کودکان قربانی یا شاهد جرم هستند.این کودکان ، نه نیازمند اقدام های پیشگیرانه هستند و نه مرتکب تخلفی شده اند تا تنبیه شوند.بلکه یگانه چیزی که به آن احتیاج دارند، ارائه حمایت ها ی خاص و لازم از آنهاست.مثلا هر گاه دختری توسط یکی از بستگان خود مورد آزار و اذیت جنسی قرار گیرد ،طبیعی است این دختر قربانی جرم محسوب می شود،در حالی که خود مرتکب هیچ جرمی نشده است . اما اگر این دختر قربانی برای ادای شهادت در دادگاه حاضر شود ،باید نهایت حمایت از وی را به عمل آوریم. به ویژه آنکه در برخی موارد شهادت این گونه قربانیان تنها راه اثبات جرم است .

    اما در خصوص کودکان قربانی جرم آنچه که گاه باعث پیچیده شدن موضوع می شود ،این است که کودکان در عین حال که قربانی جرم محسوب می شوند،بزهکار نیز می باشند. در این خصوص خانم قاضی رناته وینتر مثالی را مطرح کرده اند:«من در حال رسیدگی به پرونده ای هستم که مربوط به یک پسر 15 ساله است که توسط پدر خود وادار به خرید و فروش مواد مخدر گردیده است .بدیهی است که او به دلیل خرید و فروش مواد مخدر بزهکار است. از طرف دیگر این کار را بر اثر اجبار های پدرش انجام داده است .حال من به عنوان یک قاضی باید چکار کنم ؟آیا او را تنبیه کنم ،یا به عکس مورد حمایت قرار دهم؟در این مورد باید عرض کنم که اگر قرار باشد ،راه حلی را پیدا و اعمال کنم بدون دخالت پلیس کودکان و مددکار اجتماعی قادر به انجام این کار نخواهم بود.طبیعی است که من نمی توانم دوباره کودک مورد نظر را در اختیار یک سازمان خدمات اجتماعی قرار دهم یا تحت حمایت یک خانواده جدید قرار دهم ،یا محل مناسبی را برای زندگی او پیدا کنم .حال کاملا آشکار است که بدون دخالت این دو گروه مذکور ،در هیچ یک از این تصمیم گیری ها موفق نخواهم بود .»

  • عوامل مؤثر بر بزهکاری اطفال

    آسيب همانگونه که بيان شد ضرباتي است که برافراد وارده مي شود و موجب ارتکاب جرم از جانب افراد مي گردد با اين توضيح اين آسيب ها بر اطفال از نواحي مختلفي نشات مي گيرد ممکن است از جانب والدين خود طفل بزهکار باشد يااز جامعه و محيط هاي مختلفي که طفل در آن رفت و آمد دارد ناشي گردد. که در ذيل به بعضي از اين موارد اشاره مي گردد:

    ١ ) خانواده و والدين

    محيط خانواده اولين محيطي است كه فرد در آن رشد مي كند و هنجارها را مي آموزد. دانشمندان با پژوهش هاي اجتماعي ، نقش وضع نابسامان محيط خانوادگي را در بروز جرائم تاييد كرده اند و اذعان داشته اندكه وضع خانوادگي شخص رابطه مستقيم با بروزحالت خطرناك و بزهكاري وي دارد.

    اولين و مهمترين فاکتور براي والدين در رابطه با اطفال خويش محبت و عاطفه است زيرا اين دو عامل از عوامل مهم وبنيادي در رشد جسمي و رواني اطفال به حساب ميآيد کمبود محبت سبب بروز اختلال رواني فاحش و انواع انحرافات اجتماعي گرديده که در چندين نسل اثر مي گذارد طفلي که از محبت والدين به دور باشد خود را از خانواده و جامعه طرد شده مي داند و حس انتقامجوئي يافته و با انجام انحرافات اخلاقي و اجتماعي احساس رضايت خاطر مي نمايد. مادر اولين شخصيتي است که در زندگي يک طفل موثر قلمداد مي شود و از لحاظ محبتي مي تواند تاثير بسزائي بر طفل بگذارد ، پدر نقش دوم را ايفا مي کند و پدر با حس تحکم و قدرت خود در محيط کوچک خانواده مي تواند به طفل بياموزد که چگونه از قوانين و مقررات آمره در جامعه تبعيت نمايد و هرگاه پدر اين حس تحکم را اعمال ننمايد طبعا قواعد آمره در جامعه نيز براي طفل مهم نمي باشد و بالطبع طفل بي بندوبار تربيت شده و براي اجتماع خطرناک خواهد بود. از آسيب هاي مهلکي که والدين مي توانند بر اطفال وارد نمايند طلاق است ، طلاق و ازهم گسيختگي ( از هر جهت به عنوان مثال فوت پدر يا مادر يا سفرهاي طولاني پدر يا مادر ) موجب مي شود که طفل در محيط هاي مختلف اجتماعي احساس کمبود نموده وبا انجام اعمال خلاف خودنمائي و خود را به صورتي مطرح نمايد تا توجه ديگران را به خود جلب نمايد.

    *** چگونه مي توان محیط خانواده را سالم و دوست داشتني تر براي فرزندانمان بنماييم؟ ***

    ٢ ) مسکن

    مسکن از موارد ديگري است که مي تواند برطفل آسيب وارد نمايد مسکن در زندگي افراد بسيار موثر و امري حياتي است به اين دليل که ممکن است مسکن يک فرد واقع در يک مجتمع مسکوني چندين طبقه باشد که افراد رابطه تنگاتنگي با هم دارند طفل در چنين محيطي بيشتر رفتار و اداب اطرافيان را پذيرا مي گردد و در صورتي که مسکن به صورت ويلائي باشد طفل به دليل روابط کمتري که با ديگران دارد رفتار و آداب ديگران کمتر بر روي او تاثير مي گذارد از طرف ديگر هر چه محيط مسکن کوچکتر باشد آلودگي صوتي بيشتري ايجاد و اين امر موجب اختلالات رواني در طفل مي شود واين اختلالات در زندگي طفل در آينده مشکل ايجاد مي نمايد.

    3 ) عوامل اجتماعي و اقتصادي جامعه اي كه از يك ثبات و پايداري برخوردار نيست و دائماً دچار هرج و مرج و بي نظمي از قبيل جنگ ، شورش ، اختلافات طبقاتي ، آلودگي هوا ، وضع بد سكونت ، جمعيت بالا و ... باشد و از سوي ديگر بزرگان اقتصادي و دولت مردان علاقه اي به كمك به اين عوامل ندارند، نمي تواند به مرور زمان ريشه هاي بزهكاري و عوامل آن را در خود بخشكاند. *** پس چگونه مي توان ثبات را در جامعه به وجود آورد؟ ***

    4 ) محيط تفريح

    از محيط هاي ديگري که مي تواند آسيب هایي را به اطفال وارد نمايد محيط تفريح است تفريح از نيازهاي ضروري براي بشر به حساب مي آيد ، تفريح در صورت سالم بودن براي اعصاب ، روان و تسکين آلام روحي موثر قلمداد مي گردد ولي هر گاه تفريح سالم براي افراد يک جامعه فراهم نگردد ، افراد در پي تفريحات ناسالم برآمده و ازاين روبه خيابان گردي و وقت گذراني در قهوه خانه ها رستوران ها و مراکز تجاري و فروشگاهها مي پردازند و اين خود آغاز کجروي و انحرافات اخلاقي است اين موضوع براي اطفال و نوجوانان يک آسيب بسيار بزرگي به حساب آمده زيرا با کمبود محيط تفريح مناسب ، اطفال به تفريحات ناسالم روبرده و اين آغاز بزهکاري اطفال به حساب آمده که طبعا درزندگي سالم افراد اختلال ايجاد مي نمايد.

    5 ) مدرسه

    تعلقات خاطر جوانان نسبت به مدرسه به عنوان یکی از کارگزاران اصلی جامعه پذیری ومشارکت آنان در فعالیت های مدرسه ازعوامل مؤثر بربزهکاری جوانان است. میزان قابل توجهی اززندگی اجتماعی ، رفتار وشخصیت جوانان در تعامل بامدرسه و تجربیات مدرسه ای شکل می گیرد. در این میان زمینه فعالیت های اجتماعی که در مدرسه فراهم می شود،هم می تواند مطابق انتظارات وقواعد وهنجارهای رسمی جامعه باشد وهم موجب رفتار انحرافی شود.فقدان فرصت های آموزشی مناسب ،ناعادلانه بودن رفتار کارکنان مدارس با دانش آموزان ،شکست تحصیلی وبرنامه های آموزشی کسالت آور موجب کاهش تعلقات خاطر و دلبستگی و تعهد دانش آموزان نسبت به مدرسه شده وزمینه رفتار بزهکارانه رادر جوانان فراهم می سازد.

    6 ) دوستان و همسالان

    از ديگر عوامل موثر در بزهكاري اطفال، دوستي با افراد فاسد و بي بند بار است . نوجوان رفتار خود را با الگوهاي رفتاري ديگر دوستانش همانند سازي مي كند و به شدت از آن تاثير مي گيرد .

    گروه همسالان گروهی است که اعضای آن عمدتا سن مشابه داشته و اغلب از یک جنس می باشند و با یکدیگر یک گروه اجتماعی تشکیل داده و فرد با عضویت در آن در کنش متقابل با دیگر اعضای گروه قرار گرفته وبا ایفای نقش خود در گروه از حمایت گروهی برخوردار می شود. گروه های همسال نقش مهمی در جامعه پذیری جوانان دارند،این نقش در جوامع مدرن که نقش خانواده کم تر است اساسی تر خواهد بود. جوانان به علت نیاز به برقراری روابط اجتماعی خاص با دیگران ونیاز به مورد توجه و علاقه دیگران بودن واز سوی دیگر مورد احترام و تحسین قرار گرفتن، جایی که خانواده و مدرسه نتوانند این نیاز های جوانان را ارضا نمایند،جذب گروه همسالان می شوند و از اين  رو احتمال دارد با تحريك و تشويق دوستان ناباب خود دست به اعمال ضد اجتماعي و خلاف بزند.

    *** چگونه مي توان محیط خانواده را سالم و دوست داشتني تر براي فرزندانمان بنماييم؟ ***

    7 ) وسايل ارتباطي

    وسایل ارتباطی اعم از مطبوعات راديو - تلويزيون - سينما از مهمترين وسايل ترويج فرهنگ ، مذهب و تزريق کننده عقايد مختلف جامعه مي باشد مطبوعات و نشريات گوناگون و تخصصي در يک جامعه مي تواند آثار مثبتي را در پي داشته باشد از جمله بالابردن سطح عملي افراد يک جامعه ، ولي از طر ف ديگر همين مطبوعات مي تواند آثار مخربي را درپي داشته باشد مثلا با آوردن حوادث روز به صورت افراطي جزئي را بزرگ نمائي يک بزهکار در جامعه مي گردند اطفال و نوجواناني که به صورتي در زندگي خود کمبود دارند مي خواهند خودنمائي و بزرگ نمائي نمايند وارتکاب بزه را راهي براي نيل به هدف خويش مي دانند راديو از وسائل ارتباط جمعي است که با حجم سبک و قابل حمل در تمامي زمانها و مکانها قابل استفاده است و تاثير پذيري بالاتري را نسبت به بقيه وسائل ارتباط جمعي دارد. تلويزيون و سينما نيز از جمله وسائل ديگر ارتباط جمعي تصويري است که با پخش فيلمها و نوارهاي تصويري مي تواند تاثيرات فراواني را براطفال که اکثر اوقات خود را بر تماشاي تلويزيون مي گذارند ، بنمايد به عنوان مثال فيلمي که از تلويزيون پخش مي شود و درآن شخصيتي منحرف وجود دارد طفل تماشا کننده با جذب اين شخصيت در وجود خود سعي مي کند که نمود خارجي در جامعه ازاين شخصيت منحرف پياده کند و خود را مطرح نمايد که اين خود موجب انحرافات اخلاقي و اجتماعي بزرگي در طفل مي باشد.

    8 ) عوامل روانشناختي روانشناسان عوامل گوناگوني را براي بزهكاري اطفال ارائه كرده اند. بزهكاري با صفات روانشناختي مختلف و متنوعي همراه است كه برخي عبارتند از هوش كمتر از متوسط، خلق و خوي پرخاشگرانه و..... اگر به گذشته اطفال و نوجوانان بزهكار توجه كنيم خواهيم ديد كه اكثر قريب به اتفاق آن ها به نحوي مورد آزار و اذيت قرار گرفته اند. در مباحث روانشناختي اين نظريه در بين قشري از روانشناسان وجود دارد كه اگر كودكي كه مورد آزار و اذيت قرار گرفته، فردي برون گرا باشد، در آينده خود به طرق مختلفي در مقام انتقام بر خواهد آمد. همچنين ميزان آزار و اذيت و مدت زمان آن از عوامل موثر ارتكاب بزه در اطفال و نوجوانان است كه اين عوامل تحت عنوان كودك آزاري بحث مفصل و جدا گانه اي را مي طلبد كه در اين مجال نمي گنجد.

  • انواع بزهکاری کودکان و نوجوانان

    بزهکاری جوانان انواع مختلفی دارد که در طیف گسترده ای از رفتار ضد اجتماعی قرار می گیرد که برحسب عمق وشدت آن به بزهکاری های شدید نظیر تجاوز به عنف،سرقت مسلحانه،قتل،ضرب و جرح های شدید وبزهکاری های ملایم نظیر فرار ازخانه و مدرسه ،استفاده از مواد مخدر ،مصرف الکل وتخریب اموال عمومی و خصوصی تقسیم می شوند.

    1.سرقت

    با توجه به آمار های موجود می توان گفت از لحاظ کمیت ،سرقت از مهم ترین جرائم بزهکاران جوان است طبق آماری که از طرف سازمان ملل متحد و برخی کشور های جهان منتشر شده است جرائم برضد اموال که توسط بزرگسالان ارتکاب یافته نصف کلیه جرائم بزرگسالان می باشد ولی در مورد بزهکاران جوان نسبت جرائم برضد اموال خیلی بیش از نصف کلیه جرائم ارتکابی به وسیله بزهکاران جوان می باشد.

    در بیشتر موارد آغاز بزهکاری جوان در خانواده اوست.طفل کوچک پس از آن که مفهوم زندگی در محیط را درک کرد وحتی زمانیکه هنوز سخن نگفته فقط منظور خویش را با اشاره و کنایه و صداهای مبهم و نامفهوم ظاهر می سازد به اصطلاح مالکیت فردی خوی می گیرد وهر چه را از آن اوست یا نزدیک اوست می خواهد و مطالبه می کند ویا چنگ می زند وبه سوی خود می کشد و هنگامی که به راه می افتد آنچه را می خواهد بر می دارد و اگر منعش کنند اولین گام دزدی را بر می دارد ولی در ضمیر و وجدان او دزدی در خانه دزدی نیست .کمی بعد اگر عوامل درونی و برونی بزهکاری گرد آیند کودک بزهکار هنگام رفتن به سینما ویا تئاتر ویا زمان بازی با کودکان دیگر یا از آپارتمان همسایه ویا از مغازه ی کوی خویش کالایی می دزدد واین بزهکاری او در مدرسه و اتوبوس و محل تفریح ادامه می یابد.اولین سرقت هایی که کودکان بزهکار مرتکب می شوند دزدی شیرینی ها واسباب بازی هاست وبعد سرقت پول آغاز می شود ودر اغلب موارد به دنباله آن دزدی های دیگر ادامه می یابند.

    گاهی جوانانی هم که از خانواده های توانگر ومرفه هستندمرتکب سرقت می شوندو به دام باند های دزدان می افتند ویا تحت تأثیر علل روانی مرتکب جرم می شوند .در برخی موارد در خانواده ی توانگرعامل عامل اقتصادی مژثر می شود وجوان به سبب آن که پول جیبش کاهش یافته ونیاز هایی بیش از درامد خانواده اش دارد مرتکب دزدی می شود.

    انگیزه ارتکاب سرقت اطفال وجوانان با توجه به علل بزهکاری عبارتند از :

    - رفع حوائج ضروری

    - گرسنگی

    - تهیه وسایل تفریح وخوش گذرانی

    - حسد وکینه وانتقام جویی

    - تهیه پول بلیط سینما وخرید سیگار

    - سرقت اتفاقی که اطفال وجوانان با استفاده از وضعیت وموقعیت خاص مرتکب می شوند.

    2.ضرب ها و جرح ها

    اغتشاشات و حساسیت هایی که در کودک یا جوانان وجود دارند او را برای ارتکاب ضرب و جرح های عمدی یا غیر عمدی آماده می کنند.در میدان های ورزش یا هنگام سرگرمی ها وبازی های دیگر ضرب و جرح های جوانان کمیاب و نادر نیستند.هنگام رانندگی در شهر یا نقاط دیگر تخلفات نسل جوان را نباید فراموش کرد.گاهی این جرایم به صورت ناچیز و غیر مهمی ظاهر می شوند و اصطلاحا آن ها را جرائم بر حسب اتفاق می نامند .

    اطفال و جوانانی که مورد توهین و تمسخر قرار می گیرند به سبب خشم شدید وعدم امکان کنترل اعصاب و احساسات خود واکنش شدید نشان داده وهرچه به دستشان برسد پرتاب می کنند وقدرت پیش بینی حوادث ناشی از نتایج اعمال خود را ندارند ودر نتیجه عده ای را مضروب می سازند.

    بیماری های روانی و اختلال منش در ایراد ضرب و جرح مؤثر است .در بین اعضاء هر باندی که مرتکب جرائم خطرناک بر علیه اشخاص می شوند یک یا چند نفر از آنان مبتلا به نوعی از بیماری های روانی هستند. 

    3.قتل

    قتل های غیر عمدی که به وسیله صغار ارتکاب می یابد نتیجه عدم تجربه و نداشتن توجه به عواقب بی احتیاطی هاست که با سرشت و خوی بیشتر جوانان توأم است.

    در دهکده زیبا و نشاط انگیز جوانی فارغ از رنج های زندگی و سرگرم تعطیلات و گردش ها تفنگ شکاری را به دست میگیرد وبه سوی گنجشک ها حمله ور میشود.اندیشه جوان متوجه شکار وگردش و لذت هاست غافل از اینکه پس از شکار گنجشک ها فشنگ در اسلحه او به جای مانده است .ضمن بازی ها جوان تفنگ را به سوی برادر کوچکش متوجه می سازد فشنگ باقی مانده کار خود را می کند و برادر کوچک قربانی بی احتیاطی برادر خویش می شود.

    هنگام راندن موتور سیکلت معمولا جوانان از سرعت و سر و صدا و همهمه خوششان می آید.همین صفت قهرمان نمائی کار خود را می کند و سرعت و بی احتیاطی جوان را به سوی مرگ سوق می دهد.

    ضمن کتک کاری ها جوانان کمتر حساب می کنند که نتیجه کتک کاری ها ممکن است مرگ هم بازی ها یا دوستانشان باشد.گاهی با خشونت وشدت ضربه یا ضربه هایی وارد می آورند بدون آنکه خودشان خواسته باشند موجب مرگ دوست یا همبازی دوست خویش شوند. البته این مثال ها مبین این نیست که همه ی قتل های جوانان را غیر عمدی بدانیم بلکه قتل با تصمیم قبلی هم در میان بزهکاران جوان فراوان است ولی در قتل های غیر عمدی هم باز مختصات روانی و جسمی جوان بزهکار مشهود است.

    ارتکاب قتل عمد در بین اطفال وجوانان کم وانگیزه ی آن با بزرگسالان متفاوت است .اطفال و جوانان معمولا در حالت خشم شدید ویا دفاع از جان وناموس ویا انتقام جوئی مرتکب قتل می شوند.جوانان گاهی نیز برای اثبات عشق وفداکاری خود به آسانی حاضر به فدای جان وحیات خود شده وبه استقبال مرگ می روند،قبل از خودکشی برای انتقام جوئی یک یاچند را به قتل می رسانند.

    قتل بدون انگیزه را جوانان مبتلا به اسکیزوفرنی (جنون جوانی)مرتکب می شوند.گاهی جوانان در حین سرقت از منزل اقوام ونزدیکان برای اینکه شناخته نشوند مرتکب قتل می شوند.

    4.ولگردی

    طبق قوانین ایران و بسیاری از کشورهای دیگر ،ولگردی جرم خلافی است،امااز لحاظ اجتماعی این نکته حائزاهمیت می باشد که ولگردی پدید آورنده ی جرائم دیگر مانند دزدی ها،منافیات عفت و...می باشد. در مورد دختران ولگرد این آفت بیشتر هم آهنگ وتوأم با فحشاء می شود .پسر یا دختر ولگرد شب را در یک پارک عمومی یا زیر پل ها یا در شبستان ها و رواق های میدان میوه فروشان یا نزد دوستی می گذارند وپس از گدایی ها ودر بدری ها ارتکاب سرقت یا خود فروشی وسیله ارتزاق او می شوند.از آماری که در کشور های مختلف به دست آورده اند، می توان استنتاج نمود که تعداد دختران بزهکار بین 10تا 15 درصد مجموع بزهکاران جوان است ولی دختران ولگرد تقریبا مساوی پسران ولگرد هستند و به همین علت بیشتر ممالک جهان ولگردی را جرم شناخته اند.

    در کشور های در حال توسعه اقتصادی به ویژه شهر های بزرگ این مناطق ولگردی یک آفت بسیار مهم اجتماعی است و عوامل زیر در ایجاد این آفت اجتماعی مؤثر هستند:

    1.مهاجرت جمعی از دهات به سوی شهر ها.

    2.افزایش نا منظم هزینه های خانواده ها در مراکز شهری و پیدایش نیاز های نوین و کمبود نیاز های اساسی مانند مسکن و خوراک و پوشاک .

    3.عامل جنگ نیز در پیدایش این آفت اجتماعی نقش مهمی ایفا نموده است .

    5.اعتیاد به الکل

    در جهان امروز نسل جوان در استعمال مشروبات الکلی سیر سعودی خویش را می پیماید.و متأسفانه در همه ی جوامع دامنگیر افراد به ویژه جوانان اجتماع است و منشا ء مستی ها ،عربده ها،مزاحمت ها ،بی عفتی ها،جنجال ها،دزدی ها سوانح اتومبیل وسایر بدبختی ها است.

    در برخی کشور ها نوشیدن مشروبات الکلی مانند سیگار کشیدن بچه ها تصوری برای خود بزرگ دانستن است .یک شیشه ودکا در جیب یک جوان لهستانی و یا یک بطری ویسکی در قفسه جوان انگلیسی نمونه پندار این جوان است که می تواند خود را مانند بزرگسالان جلوه دهد. البته بیماری مزمن ناشی از الکل در سنین بالاتر بارز می شود ولی آغاز فساد از سنین جوانی است .

    البته اعتیاد به الکل در بین اطفال نادر است ولی جوانان گاهی برای فرار از تأملات و تأثیرات روحی،تفریح و خوشگذرانی،تقلید از بزرگ ترها و فیلم ها وتظاهر به تمدن مشروبات الکلی را مصرف وبا تکرار عمل معتاد می شوند .بعضی از جوانان از روی کنجکاوی و برای آزمایش طعم واثرات مشروبات الکلی سوق داده می شوند.

    6.اعتیاد به مواد مخدر

    مساله اعتیاد و ابتلای افراد به مواد مخدر از جمله موضوعاتی است که بشریت را در معرض خطر جدی قرار داده وامروزه غالب کشور های جهان به نحوی از انحاء با این آفت اجتماعی مواجه می باشند.

    مواد مخدر وآثار آن:هر ماده ای که استفاده مکرر آن اعتیار ، وابستگی ومضر باشد وعدم استعمال به موقع آن موجب بروز آثار محرومیت (سندروم) شود آن را مواد مخدر می گویند. مانند کوکائین ، تریاک ،هروئین ،حشیش، ماری جوانا.

    گروهی از جوانان اعتیاد را وسیله نجات خود از مشکلات دانسته وبرای رهایی و فرار از ناراحتی های روانی وفکری،عدم اعتماد به خویشتن وجست وجوی پناه امن به مواد مخدر پناه می برند وپس از استعمال مواد مخدر برای مدت زمانی کوتاه احساس استنباط خاطر وآرامش می کنند.

  • فرصت و بزهکاری

    بزهکاری از جمله مفاهیمی است که به شدت تحت تاثیر مشخصه های زمانی ومکانی ،زمینه های فرهنگی،مناسبات اجتماعی ،ساختار اقتصادی،ملاحضات سیاسی والزامات ایدئولوژیک قرار دارد.لزوم برقراری نظم ،امنیت وانسجام اجتماعی سبب شده است تا در تمامی جوامع همواره رویارویی با بزهکاری مورد توجه قرار گرفته وحائز اهمیت باشد.

    نکته مهم این که طی سال های اخیردر مجامع علمی جهان علاقه وتوجه وافری به تحلیل رابطه مکان وبزهکاری ومطالعه تأثیر متقابل انسان ومحیط و شرایط وزمینه ها در شکل گیری الگوهای مکانی بزهکاری به وجود آمده است. این نگرش نو در عرصه مقابله وپیشگیری از بزهکاری ،نظام قضایی وانتظامی بسیاری از کشور ها ی توسعه یافته را تحت تأثیر قرار داده است وسبب شده تا اقدامات پلیسی واعمال قانون برای مقابله با بزهکاری بر پایه این اندیشه ها استوار شود.نتیجه امر حاکی است ،کشور هایی که با این رویکرد اقدام نموده اند ،در مبارزه با بزهکاری و افزایش ایمنی و آسایش مردم خود توفیق بیشتری داشته اند.

    «نگرش فرصت»از جمله دیدگاه های نوین درزمینه پیشگیری بزهکاری است .مطابق این دیدگاه باتوجه به تغییر غیر قابل انکار فرصت ها، شرایط وزمینه ها در بروز نابهنجاری های اجتماعی ،بر پیشگیری جرم از طریق کاهش فرصت ها تأ کید می شود.

    1.وابستگی فرصت های بزهکاری به جابجایی های روزانه فعالیت ها:

    به همان میزان که دست فروشان دوره گرد ونیز جیب برها وکیف قاب ها به دنبال مکان های شلوغ وپر ازدحام هستند ،ممکن است برخی بزهکاران به دنبال محیط های خلوت باشند. برای مثال به موازات حرکت مردمی که به سر کار می روند،جریان حرکتی ازسارقان به سوی خانه های آنها در مناطق مسکونی ایجاد می شود وسارقان از غیبت ساکنین به سود خود استفاده می کنند.همچنین جریان جابه جایی کارگران به منازل خود درساعات شب وتعطیلات آخر هفته باعث می شود تاجریانی از حرکت سارقان به سوی مکان های تجاری وصنعتی با چند ساعت تأخیر آغاز شود وآنها بتوانند از این وضعیت وشرایط سوء استفاده کنند. کسانی که از قطار های زیرزمینی برای سفر های مجرمانه خود استفاده می کنند،معمولا به مکان هایی می روند که برای آنها شناخته شده است واز خطوطی استفاده می کنند که بهتر می شناسند ودر مسیر ها ومقصد های آشنا اهداف خود را می یابند.

    تغییر خطوط حمل ونقل می تواند تأثیر بسزایی در میزان فرصت های بزهکاری داشته باشد. بنابراین مسیر ها یا خطوط ریلی جدید خطر بروز جرایم جدید در مکان های واقع در مسیر این خطوط را افزایش می دهد. در همان حال در مناطقی که مسیرهای جابه جایی بر چیده می شود،فرصت های بزهکاری کاهش می یابد .مسیر های منتهی به مدارس ویژگی مهم وضروری ایجاد فرصت های بزهکاری در یک منطقه هستند. اگر چنین راه هایی طراحی وایجاد نشوند جوانان بالاخره راه خود را پیدا خواهند کرد که گاهی اوقات تأثیر مهمی در بزهکاری دارد.

    حال این سوال بسیار مهم مطرح می شود که کدام فعالیت ها ومحیط ها همجوار وکدام یک از یکدیگر جدا هستند؟قرار دادن یک دبیرستان در کنار یک مرکز خرید باعث وقوع سرقت از مغازه ،انواع خراب کاری و مدرسه گریزی دانش آموزان خواهد شد.همجواری چندین مدرسه در صورتی که دانش آموزان در گروه های سنی مشابه باشند،باعث ایجاد درگیری خواهد شد. ودر صورتی که از نظر سنی متفاوت باشند به قلدری و نزاع خواهد انجامید.

    2.تأثیر وقوع یک بزه در ایجاد فرصت برای ارتکاب جرائم دیگر :

    زمانی که یک بزهکار در گیر یک بزه می شود به سادگی و خواه ناخواه به انواع دیگر بزهکاری ها نیز کشیده می شود؛زیرا در حین ارتکاب بزه فرصت های جدیدی برای بزهکاری او ایجاد می شود.بهترین مثال در این زمینه سرقت از منزل است که بی درنگ باعث ارتکاب چندین بزه دیگر می شود.جرائمی مانند حمله مسلحانه ،تجاوز ونیز جرائمی مانند خرید وفروش اموال مسروقه وکاهبرداری در استفاده از کارت های اعتباری از این جمله است.همچنین وقتی تعداد مجرمین بیشتر از یک نفر باشد ،اختلاف در تقسیم اموال مسروقه باعث رفتار های خشونت آمیزودر گیری بین افراد می شود.

    3.تأثیر برخی کالاها در خلق فرصت های بزهکاری:

    زمانی که از سارق معروف «ویلی ساتون» پرسیده شد چرا به بانک دستبرد زد ،جواب داد:«بانک جایی است که در آن پول وجود دارد.»

    پول نقد کالای مناسبی برای ربودن است،دارای ارزش زیادی است وبه آسانی امکان مبادله دارد. امروزه اسکناس های بانکی علامت دار یا دارای شماره های پی در پی فرصت ربودن اسکناس را کاهش داده است. مدل «ویوا»در شکل ابتدایی خود نقطه ی آغازی برای ارزیابی آن است که چه کالاهایی هدف مجرمانه ی بهتری هستند،برای مثال دستگاه های پخش ویدیو اهداف بسیار مناسبی برای سرقت هستند چرا که ارزش زیادی دارند ودر معرض دید ودر دسترس هستند.

  • راهکارهای قابل ارائه در باب بزهکاری اطفال

    در هر حال چند مورد از آسيب هاي اجتماعي مورد بررسي قرار گرفت ، جرائمي که در راستاي اين آسيب ها از جانب اطفال ارتکاب مي يابد رانيز بررسي نموديم دراين قسمت قصد داريم راهکارهائي ارائه نموده تا در برابر اين آسيب ها توان مقابله داشته باشد و بتوانيم حداقل کنترل اجتماعي لازم را دراين زمينه بدست بياوريم :

    ١ ) آموزش : آموزش بايددر دوبند جداگانه مورد بررسي قرار داد :

    الف ) آموزش والدين

    ب ) آموزش اطفال

    آموزش اطفال از جمله آموزشهایي است که به صورت رسمي اغلب در جامعه از طريق مدرسه و دانشگاه صورت مي گيرد مدرسه و معلم مي تواند هر کدام درآموزش و پيشگيري از برهکاري اطفال و پيشگيري نمودن از ارتکاب اين گونه جرائم ابعاد آموزش والدين به صورت مختصر شامل اين موارد است :

    اول : ايجاد محيطي آرام و سالم بين والدين با ايجاد دوستي و رفاقت بين يکديگر

    دوم : احتراز و دوري نمودن از اينجاد رفاقت در جلب محبت فرزندان

    سوم : پرورش حس اعتماد به نفس و عدم پرخاشگري والدين نسبت به فرزندان

    چهارم : پرورش حس اعتماد به نفس در اطفال

    ٢ ) تخصصي کردن دادگاههاي رسيدگي کننده به جرائم اطفال :

    دادگاهها با توجه به صلاحيتهاي خاصي که درقانون براي انان مشخص نموده است گاه با بقيه مراجع قضائي متفاوت مي شوند براي مثال رسيدگي به جرائم روحانيون و نظاميان با توجه به شخصيت طرف مرتکب جرم صلاحيت مراجع صلاحيت رسيدگي نيز به دادگاه نظامي يا ويژه روحانيت احاله مي شود رسيدگي به جرائم اطفال نيز بايد به همين صورت باشد بدين خاطر که طفل درهر حال از روحيه اي لطيف و جي سازگار با هر محيطي برخوردار مي باشد و اگر در برابر انحرافاتي که آن مرتکب مي شود ناشيانه عمل نمائيم مطمئنا موجب جري نمودن آن گشته و او را براي انجام اعمال خلاف بزرگتري هدايت مينماييم ولي هر گاه در برخورد با انحرافات اطفال تخصصي تر عمل نمايئم مطمئنا در صد تکرار جرم در آنها به صفر خواهد رسيد با اين اوصاف رسيدگي به بزهکاري اطفال بايد در يد دادگاه تخصصي باشد تا آن دادگاه به جرم مربوطه رسيدگي کرده و حتي الامکان بتواند طفل بزهکار را ترميم نموده و به جامعه داده با اين اوصاف قانون جمهوري اسلامي ايران نيز تخصصي نمودن دادگاههاي اطفال را تائيد کرده و در قانون آئين دادرسي کيفري از دادگاه مخصوص به اطفال نام برده است نکته قابل توجه اينکه دراين دادگاهها حتي الامکان شرايط براي اطفال قابل تعديل خواهد بود زيرا همگان به ارتکاب اين جرم و چگونگي ارتکاب آن توسط طفل مزبور آگاه شده و از انحرافات بعدي جلوگيري مي گردد.

    ٣) سلامت وسايل ارتباط جمعي :

    از جمله مواردي که موجب وارد آوردن آسيب هاي فراواني بر پيکره يک جامعه مي باشد وسايل ارتباط جمعي است اين وسايل بايد از سلامت کافي برخوردار باشد به اين دليل که اطفال از افرادي هستند که از فرصت بيشتري براي تماشاي اين وسايل بهره مي گيرند و طبعا اثرات اين وسايل براطفال ازهر کسي بيشتر است پس وظيفه ارگانهاي مسئول دراين راستا اين است که با توجه به مقدسات جمهوري اسلامي ايران اين وسايل را حتي الامکان ترميم داده وبه سلامت کامل برسانند.

    ٤ ) ايجاد وتجهيز کانونهاي اصلاح و تربيت :

    در ماده ٢١٩ قانون آئين دادرسي کيفري دادگاههاي اطفال بزهکار احيا گرديد و در موارد مربوط به اين دادگاهها کانون اصلاح و تربيت نيزبراي نگهداري اطفال بزهکار پيش بيني گرديده است کما اينکه قبل از تصويب قانون آئين دادرسي کيفري در قانون مجازات اسلامي و در ماده ٤٩ اين قانون اطفال را از مسئوليت کيفري مبري دانسته و تربيت آنان را با نظر دادگاه به کانون اصلاح و تربيت ارجاع داده است .

    با اين توضيح کانون اصلاح و تربيت مرکزي براي تربيت ، تهذيب واصلاح کودکان و نوجوانان بزهکار است که مورد انحرافات اخلاقي و اجتماعي قرار گرفته اند.

    متاسفانه با حذف دادگاههاي اطفال به مدت چند سال از سيستم قانوني کشور عملا به اين کانون مهم و حياتي کم لطفي گرديد ولي درسال ٧٨ و با تصويب مجدد دادگاه اطفال بزهکار در قانون آئين دادرسي کيفري اين کانون جان تازه اي گرفت با اين وصف کانون اصلاح و تربيت وچگونگي ساختار و وظايف آن در آئين نامه اجرائي مربوط به اين کانون بر اساس قانون تشکيل دادگاههاي اطفال بزهکار مشخص گرديده است که براي نگهداري و تربيت اطفاالي که مورد آسيب هاي اخلاقي و اجتماعي قرار گرفته اند تاسيس شده ساختار اين کانون متشکل از يک قسمت نگهداري موقت مي باشد که دراين قسمت کودکان ونوجوانان در بدو ورود تا زماني که تکليف آنان از طريق دادگاه يا مراکز ديگر روشن نگردد دراين قسمت نگهداري مي شوند. قسمت ديگر قسمت پذيرش و تشخيص و تحقيقات جرم شناسي است که با توجه به استفاده از متخصصان در علوم مختلف در علوم مختلف سعي در اصلاح و تربيت اطفال برهکار مي نمايند که اين عامال همراه با تحقيقات جرم شناسي بر روي عملکردهاي مختلف اطفال بايد صورت گيرد و قسمت ديگر قسمت آموزش اعم از آموزش فني حرفه اي و آموزش تحصيلي است و قسمت آخر زندان است که مربوط به آن دسته از اطفال که در سنين ١٥ وبالاتر مي باشند و مرتکب جنايتي شده اند و امکان اين باشد که اگر خارج از زندان باشند بر روي رفتار ديگراطفال تاثير منفي قرار دهند در زندان نگهداري مي شوند. با اين توضيحات کانون اصلاح و تربيت موصوف باآنچه که درحال حاضر در عالم خارج مي باشد تفاوت فراواني دارد. در صورتي که هدف شناسائي آسيب هاي بزهکاري اطفال و درمان اين آسيب ها مد نظر باشد مسلما بايد به ايجاد کانونهاي موصوف بر طبق قانون و تجهيز آنان در حد بيان قانون پرداخته تا به اهداف موردنظر دست يافته شود.

  • نتیجه گیری

    لفظ بزهکاری در مورد جرائم ارتکابی کودکان ونوجوانان به کار می رود. عواملی که بر بزهکاری مؤثر هستند عبارت اند از:خانواده ،مدرسه،گروه همسالان ورسانه ها که در این زمینه خانواده نقش مهم تری را ایفا می کند چون قبل از این که فرد وارد مدرسه شود وبه عضویت در گروه های مختلف در آید در خانواده رشد پیدا می کند و خانواده بیشترین تأثیر را در جامعه پذیری کودک دارد. و اگر میخواهیم میزان جرائم ارتکابی کودکان ونوجوانان را کاهش دهیم باید محیط خانواده را بررسی کنیم ودر صدد اصلاح آن برآییم. دیگر آن که بزهکاری کودکان دارای سه ویژگی ساده بودن،اتفاقی و گروهی است .یعنی جرائمی که کودکان ونوجوانان مرتکب می شوند ساده تر از جرائم ارتکابی بزرگسالان است؛زیرا هر چقدر تجربه و تعقل وقدرت فرد افزایش یابد جرائمی که مرتکب می شود نیز پیچیده تر است و کودکان بیشتر به صورت اتفاقی مرتکب جرم می شوند و کمتر پیش می آید که کودک برای جرمی مثل سرقت از قبل تصمیم گیری وبرنامه ریزی کرده باشد.

    آسيبهاي وارده براطفال در جامعه کنوني ما بسيار زياد است به صورتي که اطفال زيادي در جامعه ما وجود دارند که به عناوين مختلف به انحرافات اخلاقي و اجتماعي متنوعي دچار مي باشند از جمله اين انحرافات معزل کودکان خياباني است که اين عارضه دست پرورده آسيب هاي مختلف اجتماعي است که براين رده سني وارد مي گردد واين قشر رابه بار مي آورد معزل کودکان خياباني که درحال حاضر نيز بحث اکثر مطبوعات و رسانه ها مي باشد در صورتي که ريشه يابي نگردد به همين صورت ادامه يابد حتي آينده اي تاريکتر در انتظار جامعه ما واين اطفال خواهد بود زيرا مسلما اين کودکان خياباني هستند که مجرمان به عادت و خطرناک جامعه ما خواهد بود. در همين راستا اقداماتي نيز از جانب استانداري ، مراکز بهزيستي ، وزارت بهداشت و درمان در راستاي اصلاحات لازمه در مورد اين کودکان خياباني انجام شده ازاين جمله است خانه هاي ريحانه که مقدمات راه اندازي آن از سال ١٣٧٧ شروع و از لحاظ اجرائي از سال ١٣٧٨ آغاز به کار نمود و حتي سازمانها و ارگانهايي از جمله کميته امداد خميني و سازمان فني و حرفه اي که به نوعي اين کودکان را تحت حمايت خويش قرار مي دهند بايد تجهيز گردند در هر حال آسيب هاي مربوط به اطفال بزهکار قابل شناسائي مي باشند مهمتر از شناسائي اين آسيب ها درمان و پيشگيري است که اميد است از طرف سازمان هاي مسئول به اين امر خطير در باب اين اطفال توجه بايسته گردد تا بتوان جامعه اي با افراد مسئول در آينده بسازيم وگرنه بابي توجهي به وضعيت اطفال بزهاکار در آينده جامعه اي بي بندوبار خواهيم داشت که مسلما از کنترل قوانين و مقررات نيز بيرون خواهد رفت.

Scroll to top