عضویت بنیاد

ااستعلام اعضای بنیاداستعلام احکام

Please update your Flash Player to view content.

بي خانماني :
چنين كساني ممكن است در خيابانها سرگردان باشند يا به علل برخي بزهكاري ها كه معمولاً توام با بي خانماني آنهاست، (مثل دزدي و اعتياد
و ... ) در زندانها يا كانون هاي اصلاح و تربيت به سر برند.
افراد بي خانمان به گروههاي زير تقسيم مي شوند:
1- بيماران رواني شديد : كه اغلب يا مدتهاست از خانواده خود دورند يا به طور موقتي از خانه خارج شده اند.
2- معتادين : گروه ديگري از اين افراد را شامل مي شوند كه معمولاً مراحل عميق اعتيادخود را مي گذرانند.
3- كودكان خياباني و دختران و زنان: كه با بي خانماني به انحرافات جنسي نيز مبتلا هستند.

 

 

  • نگاهی بر بی خانمانی و آسیب پذیری

    بر اساس دیدگاههای مربوط به مباحث رفاهی یکی از نیازهای اساسی و محوری در دستیابی افراد و خانواده ها به رفاه اقتصادی و اجتماعی دسترسی به سرپناه و مسکن است؛ محلی که فرد و یا خانواده بتواند به واسطه آن بخشی از آرامش و آسایش ذهنی و روحی خود را تامین نموده و در سایه آن فرصت یابد تا به کارکردهای مطلوب و ارزشمند خود دست یابد.

    از اینرو «بی خانمانی» (Homelessness ) یکی از مسائل و مشکلاتی رفاهی است که در اکثر جوامع و کشورها فارغ از سطح توسعه یافتگی آنها وجود دارد. در کشورهای در حال توسعه که با نرخ بالای مهاجرت از روستا به شهرها در دهه های گذشته به شکل کارتن خوابی و سایر اشکال دیگر نمود یافته و یا در حالت دیگر منجر به اشکال مختلف اسکان نامتعارف از جمله: زاغه نشینی، حاشیه نشینی و … گردیده است. در کشورهای توسعه یافته نیز که از شاخص های رفاهی مطلوب برخوردارند، مشکل بی خانمانی در بسیاری از این نوع جوامع از جمله در اروپا و آمریکای شمالی وجود دارد.«در کشور انگلستان بی خانمانها حتی دارای انجمن و تشکیلات خاصی بوده و نشریه ای با عنوان «Big Issue» را منتشر می نمایند. اینان حتی گاه از دریافت کمک های دولت در قالب حمایتهای رفاهی و یا استقرار موقت در اماکنی نظیر گرمخانه ها و سرپناه هایی که جهت اسکان گروهی این افراد توسط دولت در نظر گرفته شده خودداری می کنند با امید به اینکه اقداماتشان موجب ایجاد حرکت واقدامی موثرتر در زمینه حل مسئله بی خانمانها گردد.»

    در کشور ما مسئله «بی خانمانی» در مورد گروههای مختلفی بکار می رود. از نظر برخی بی خانمانها را غالباَ افرادی نظیر متکدیان، معتادان، کودکان آسیب پذیر، بیماران روانی و یا غیر روانی، بزرگسالان بی کس و ناتوان و دختران فراری تشکیل می دهند. ولی بنظر می رسد گروهی در این میان فراموش شده اند: آن دسته از افراد و خانواده هایی که بدلیل عدم توانایی در پرداخت "اجاره افزایش یافته مسکن" مجبور به انتقال اثاثیه شان به کنار خیابان ها و سطح معابر شهری شده اند. مشکلی که بنظر می رسد به نسبت گذشته به معضلی عیان تر و همچنین حادتر تبدیل شده است.

    موضوعی که در این بین به ذهن می رسد آثار مخربی است که این معضل می تواند بر ابعاد مختلف زندگی و وضعیت معیشت این خانواده ها داشته باشد. بی خانمانی می تواند کارکرد آموزشی و تحصیلی فرزندان این خانواده ها را تحت تاثیر قرار دهد. همچنین مهمترین کارکرد مطلوب و ارزشمند برای افراد که همانا " حفظ عزت نفس" است، در پی این وضعیت نامطلوب دچار خدشه خواهد شد.

    این موارد در میان افراد بزرگسال خانواده به شکل بدنامی و طرد از بستگان، همسایگان و ... و در مورد کودکان و فرزندان آنها به انحاء مختلف از جمله طرد توسط همکلاسان، همبازیها و .... مطرح می شود. همه عوامل فوق کافی است تا خانواده ای که ظاهراَ از یکی از نیازهای اساسی یعنی دسترسی به مسکن مناسب محروم است در زمینه تحقق بسیاری از کارکردهای مطلوب خود ناکام مانده و در نتیجه شرایطی فراهم آید که با آسیب های بلند مدتی در زمینه تثبیت فقر و محرومیت پایدار مواجه گردد.

    افرادی که خود شاید نقش مهمی در سقوط شان به ورطه فقر –بمعنی عدم دسترسی به کارکردهای مطلوب و ارشمند برای افراد و خانوارها- نداشته اند و ساختار جامعه بخصوص ساختار اقتصادی آن موجب گردیده که این افردا از یکی از اساسی ترین حقوق طبیعی هر انسان که داشتن سر پناه و مسکن مناسب است محروم بمانند. فرایندی که با آشفتگی آشکار بخش مسکن تشدید شده و هر روز قربانیان بیشتری می گیرد و پیامدهای پیچیده تری را موجب می گردد. پیامدها و آثار سوئی که می تواند موجب تثبیت فقر و محتملاَ تشدید آن در سطح خانواده شوند.

    البته واضح است که این پیامدها قادر به آسیب رسانی در سطوح مختلف خواهند بود و میتوانند افراد، خانوارها، اجتماعات (Communities) و جامعه را تحت تاثیر قرار دهند. با توجه به مطالب مطروحه می توان بخشی از پدیده هایی از جمله ترک خانواده از سوی کودکان و نوجوانان، کار کودکان، بزهکاری در بین نوجوانان و جوانان، سوءاستفاده از کودکان، ضعف در اجتماع پذیری فرزندان، کارتن خوابی، حاشیه نشینی، سرقت و بسیاری از ناهنجاری های اجتماعی را با فرض وجود چنین معضلات و مسائل رفاهی در سطح جامعه تبیین نمود.

    امید است مطالب مذبور بتواند اندکی رابطه متقابل بین نیازها و کارکردهای مطلوب و ارزشمند افراد و خانواده ها را توضیح دهد و روشن سازد که نقصان و کاستی در دستیابی به یک کارکرد مطلوب (دسترسی به مسکن مناسب) می تواند سایر کارکردها و در مجموع قابلیت این گروهها را تحت تاثیر قرار دهد. از اینرو مقتضی است با اتخاذ رویکردهای پیشگیرانه در جهت اصلاح بخش مسکن و بهبود عملکرد آن به پیشگیری از چنین آسیب های رفاهی و یا کاهش ابعاد و تخفیف آثار سوء آن اقدام نمود. علاوه بر آن لازم است دولت و نهادهای عمومی و غیردولتی که وظایف حمایتی در جامعه را بر عهده دارند به این معضل اجتماعی که بنظر می رسد با رشد فزاینده ای تبدیل به سطوح پیچیده تری از مشکل گردد، توجه بیشتری بنمایند.

    با توجه به اینکه این نوع گروهها اکثراَ در قالب خانوار توانایی دسترسی به مسکن را از دست می دهند لازم است نهادهای فعال در زمینه حقوق خانواده و گروههایی که در جهت پایداری و حفظ کارکردهای این نهاد مهم و ارزشمند در جامعه فعالیت می نمایند در قبال چنین معضلات و مسائلی که مربوط به رفاه و بهزیستی خانواده هستند حساس بوده و به واکنش در برابر چنین مشکلاتی بپردازند. چرا که اندک تعللی در حمایت از این خانواده ها میتواند منجر به آسیب های شدید و بعضاَ جبران ناپذیر رفاهی و اجتماعی بر بدنه اساسی ترین و مهم ترین نهاد اجتماعی یعنی خانواده گردد.

  • راهکاری برای بی خانمانی !!

    راه اندازی گرمخانه زنان تهران در سال گذشته هرچند که ابتدا با حمایت فعالان حقوق اجتماعی همراه بود، اما در ادامه برخی مددکاران اجتماعی را بر آن داشت تا با توجه به چگونگی ساماندهی و ساعت های پذیرش این زنان و رها شدنشان در برخی ساعت ها از تبدیل این اماکن به «کلونی» تولید آسیب ابراز نگرانی کنند.

    به تعبیر آنان شهروندان باید مطمئن شوند که این ساماندهی تابع مدیریتی دقیق و کارآمد است، در غیر این صورت طبیعی است که در ذهن مردم این تجمع به عنوان یک کانون خطر تحلیل شود. بنابراین باید ساماندهی بی خانمان ها در قالب یک برنامه مدون صورت گیرد تا مردم نیز با احساس این برنامه کنترل شده، از احساس نزدیکی به کانون خطر دور شوند. کنترل و نگهبانی یکی از اصول اساسی استقرار این مراکز است که براساس آن باید روزانه دو گشت پلیس مسئولیت حفاظت و ایمنی اهالی از مخاطرات احتمالی را به عهده بگیرند. حضور تنها یک یا دو نگهبان در شب و نبودن هیچ گشت و مراقبی در صبح ، اصلی ترین عامل نگرانی مردم تهران از حضور چنین مراکزی در نزدیکی محل سکونت آنهاست.

    وقتی ما به بی سرپناهان در شب جا و غذا می دهیم که مخاطرات زندگی شبانه آنان را کاهش دهیم، این مسئله نباید به عاملی برای ایجاد نگرانی در شهروندان دیگر تبدیل شود. فقط یک ارگان یا وزارتخانه نمی تواند برای رفع این معضل و رفع مسائل بهداشتی بی خانمان ها کار انجام دهد.

    به عنوان نمونه وزارت بهداشت فقط می تواند بی خانمانان مبتلا به HIV+ را در بیمارستان بستری کند یا بیماران عفونی را درمان کند، اما بعد از این مرحله نمی تواند کاری بکند و با رهاکردن دوباره این افراد در سطح جامعه چرخه تکرار می شود. شهرداری، بهزیستی، وزارت کار و وزارت بهداشت باید در قالب یک طرح واحد سیاست مشترکی را در حمایت از بی خانمان ها تشکیل دهند. با راه اندازی اردوگاه هایی برای کار، می توان بی خانمان ها را به تولید و یادگیری کار وادار کرد.

    همین چند هفته پیش بود که مسئولان شهرداری تهران هم به عنوان متولی اصلی اسکان بی خانمانان، از آنچه بی توجهی دیگر نهادهای مسئول در ساماندهی دائمی به این افراد و جلوگیری از بروز آسیب های بیشتر می خوانند گلایه کردند تا آنجا که نوریان، معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران در این باره گفت: برخی از بی خانمانان دارای بیماری هایی مانند ایدز و هپاتیت هستند با وجود اینکه باید دیگر نهادهای متولی آنان را تحویل بگیرند، اما تا کنون این کار را نکرده اند و شهرداری فقط از بعد انسانی آنها را حمایت موقت کرده است.

    گرمخانه یا همان «شلتر»، برای جلوگیری از به خطر افتادن بیشتر سلامت جامعه، امکاناتی همچون محلی برای خواب و استراحت، امکان مشاوره و همچنین استفاده از لوازم بهداشتی برای جلوگیری از ابتلا به بیماری های مختلف به ویژه بیماری های خونی را در اختیار مردان و زنان قرار می دهد. شلترهای شهرداری از ساعت ۱۹ تا ۷ صبح برای خواب و مشاوره، بی خانمان ها را می پذیرند.

    در ایران تا امروز ۱۹ گرمخانه وجود دارد که ۵ گرمخانه در کلانشهر تهران واقع شده که از این تعداد نیز چهار گرمخانه ویژه مردان و یک گرمخانه برای زنان بی خانمان در نظر گرفته شده است. در همین حال مسئولان شهرداری تهران از ساخت ۴ مرکز گرمخانه ای استاندارد در سطح تهران خبر می دهند. ظاهرا شهرداری تهران در نظر دارد که این مراکز با توجه به استانداردهای لازم و در فضایی تخصصی برای ارائه خدمات مختلف ایجاد شوند؛ سازه هایی که شرایط و نقایص ساختمان های فعلی را نداشته باشند.

    این در حالی است که محمدی، مدیرکل آسیب های اجتماعی شهرداری تهران با اشاره به آغاز فصل زمستان می گوید: در ۳ سال گذشته در مجموع ۷ هزار و ۵۷۱ بی خانمان از خدمات گرمخانه های شهر تهران استفاده کرده اند که اوج فعالیت این گرمخانه ها زمستان سرد سال گذشته بود.

    این در شرایطی است که ما سال گذشته در ۲۵ دی ماه سال ۸۶ نخستین گرمخانه ویژه زنان با گنجایش ۳۵ نفر را راه اندازی کردیم.

    با توجه به اینکه الان تعداد زنانی که وضعیتشان بحرانی به نظر می رسد بیشتر شده و به گفته مسئولان ۲۰ درصد بی خانمان ها را تشکیل می دهند یک گرمخانه برای زنان بی سرپناه تهرانی خیلی کم است و در نقاط مختلف تهران یعنی، شمال، جنوب، شرق و مرکز، دست کم به ۴ گرمخانه مجهز زنان نیاز است.

    به گفته او، بی خانمان هایی که مشکلات جسمی و روانی خاصی دارند و از نقاط مختلف شهر با کمک گشت های مددکاری جمع آوری می شوند، از افراد سالم جدا شده و به مرکز نگهداری موقت شهرداری تهران برای دریافت خدمات درمانی و بهداشتی ارجاع داده می شوند.

    ۵/۱۷ درصد افراد جمع آوری شده در ۳ سال گذشته، بیمار روانی، سالمند و معلولان جسمی و ذهنی بوده اند که به بهزیستی تحویل داده شده اند، همچنین از مجموع بی خانمان های مشکوک به بیماری های روانی و جسمی که برای نگهداری در مراکز موقت شهرداری ارجاع شده اند، ۱۲ درصد به کمیته امداد، ۵/۳۱ درصد به مراکز بازپروری معتادان، ۵/۱ درصد به وزارت کشور برای طرد از مرز و ۳۷ درصد به خانواده ها تحویل داده شده اند.

    ● ظرفیت گرمخانه های تهران

    یک هزار نفر است که در حال حاضر به گفته مسئولان بهزیستی و شهرداری تهران در هر شب بین ۶۰۰تا ۸۰۰ نفر در این مراکز اسکان داده می شوند. مدیرکل آسیب های اجتماعی شهرداری تهران عنوان کرد: از شهروندان می خواهیم در زمستان امسال هم همچون سال پیش با دیدن بی خانمانان، محل آنها را با شماره «۱۳۷» به شهرداری تهران گزارش دهند. اما در مرحله بعدی چه تدبیری برای بازگشت به زندگی این زنان اندیشیده می شود.

    دکتر مصطفی اقلیما، رئیس انجمن مددکاری اجتماعی ایران، می گوید: زنان در این مراکز هرگاه که ما با آنها صحبت می کنیم، می گویند: «حالا ما در اینجا درمان شدیم، ولی از اینجا که بیرون برویم باید کجا برویم؟» چرا که نه خانه ای دارند و نه کاری که بتوانند با کمک آن امرار معاش کنند.

    اقلیما می گوید:«هیچ سازمانی هم تعهد کاری برای این زنان که اعتیادشان را ترک کرده اند نمی دهد. ما بعد از این مرحله جایی را برای این زن ها نداریم. نه سازمان بهزیستی برای آنها جایی دارد و نه حتی دستگاه های دولتی می توانند برای اینها کار تولید کنند یعنی کمکی که ما می کنیم تنها مسکنی موقتی یا پاک کردن صورت مسئله است.» حال آنکه به گفته رئیس انجمن مددکاری ایران، دولت باید بعد از این مرحله برای ساماندهی وضعیت این زنان تدبیری بیندیشد تا دوباره به آن زندگی برنگردند.

    وقتی پشتوانه ای نباشد آنان بی تردید برمی گردند. برمی گردند به سوی همان مناسبات و همان معتادان و بزهکارانی که پیش از این با آنها بوده اند.

  • راهکارهای مقابله با تکدی گری، بی خانمانی وفرار کودکان

    تهران به عنوان یکی از کلانشهرهای بزرگ جهان ویژگی های خاص و منحصربه فردی دارد که بدون شناخت فضای آن خصوصاً در ابعاد فرهنگی و اجتماعی نمی توان اقدام مؤثری را نسبت به آن انتظار داشت.

    شهری با قدمتی دیرینه که از نظر تاریخی، دوره های پرفراز و نشیبی را پشت سر گذاشته و علاوه بر آن در سالیان دراز، پایتخت دولتهای مختلفی بوده که نقش محوری و مهمی در تاریخ سیاسی، اجتماعی و فرهنگی کشور به خصوص در ۲۰۰ سال گذشته ایفا کرده است.

    احمد نوریان معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران در گفتگویی با <اطلاعات> به پرسش های خبرنگار ما در زمینه های تحقق جامعه سالم، مراکز آموزش مهارتهای رفتاری کودکان، خانه های سلامت، کنترل و کاهش آسیب های اجتماعی، گرمخانه ها، جمع آوری کودکان فراری، متکدیان، مراکز کارآفرینی، خانواده های بی سرپرست، جامعه محوری و... پاسخ داد.

    مشروح این مصاحبه به شرح زیر از نظر خوانندگان می گذرد:

    ● تحقق شهری سالم

    نوریان ابتدا در پاسخ این سئوال که لازمه برقراری جامعه ای پیشرو و مترقی، به تحقق سلامت آن برمی گردد لذا برای رسیدن به شهری سالم چه اقداماتی صورت گرفته است، گفت:

    نگاه ما در حوزه مدیریت شهری به جامعه سالم، یک نگاه فرهنگی - اجتماعی است و رویکرد سلامت <اجتماع محور> در واقع بهره مندی از رفاه، سلامتی، آسایش روحی و روانی آحاد جامعه است و در این راستا، جهت گیری ما، ارتقای کیفیت زندگی بهتر شهروندان است.

    به نظر ما، برای ارتقای سلامت و بهداشت شهروندان در درجه نخست، باید مردم را به این امر حساس کنیم و نقش و سهم مردم در مقوله سلامت را در یک ارتباط تنگاتنگ مشخص کنیم تا توجه عمومی به ضرورت و اهمیت بحث سلامت جلب شود.

    وی پژوهش های کاربردی برای تحقق جامعه سالم و بهداشتی را یک اصل ذکر کرد و گفت: شعار سال ۲۰۰۷ سازمان بهداشت جهانی، آینده ای مطمئن با سرمایه گذاری در سلامت است.

    براین اساس، تلاش ما این است که در چارچوب طرح سلامت شهر تهران، فعالیت ها را در حوزه سلامتی دنبال کنیم که مقدمات استقرار نظام جامع اطلاعات سلامت فراهم شده و اداره کل سلامت شهرداری به طور جدی به این موضوع می پردازد. بنابراین، ارائه خدمات بهداشتی در بهترین شرایط می تواند تنها ۲۵ درصد سلامت مردم را تأمین کند و ۷۵ درصد مربوط به عوامل اجتماعی و محیطی مؤثر بر سلامت خلاصه می شود. از اینرو برای ارتقای سلامت باید به مسائلی چون نوع نقد، رفتارهای اجتماعی، میزان درآمد و سواد، رفاه اجتماعی و... توجه شود که تحقق آن نیازمند توانمند کردن مردم در حفظ و ارتقای سلامت، مشارکت و نقش فعال آنان در این برنامه ها، همکاری و هماهنگی بین نهادها و ارگانهای مرتبط با حوزه سلامت است.

    ● خانه های سلامت

    معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران در ادامه این بحث، به راه اندازی خانه های سلامت در محله های مختلف اشاره کرد و گفت: در طول دو سال گذشته، ۵۷ خانه سلامت در شهر تهران راه اندازی شده و در نظر داریم این خانه ها را در تمام مناطق و محلات پایتخت توسعه دهیم. همچنین ایجاد خانه های اسباب بازی برای ارتقای سلامت کودکان راه اندازی می شود که تاکنون ۴۸ باب آن فعال شده است.

    وی طرح خادمین سلامت مساجد و طرح پزشک محله برای ارتقای سطح بهداشت و سلامت مساجد و ارائه خدمات پزشکی به مردم را از برنامه های دیگر این معاونت ذکر کرد و گفت: مراکز آموزش مهارتهای رفتاری کودکان (فراموز) که در واقع رفتارهای پرخطر را به کودکان آموزش می دهد و آنان را در مواجهه با این رفتارها توانمند می کند از طرح های مؤثر معاونت اجتماعی و فرهنگی شهرداری است. این مراکز در پارک بعثت راه اندازی شده و در مناطق ۷ - ۱۳ و ۲۲ درحال ساخت است.

    وی افزود: یکی از معضلات جامعه امروز که جوانان و نوجوانان را به شدت تهدید می کند، مسأله اعتیاد و سیگار می باشد که تعداد مبتلا به آنها در کشور رو به افزایش است و باید از سنین کودکی و نوجوانی، به شکلی آموزشهای لازم را فرابگیرند و در برخورد با کج رویها بتوانند خود را حفظ کنند.

    نوریان با اشاره به این مطلب که خانه های سلامت، نقش هماهنگی، آسان کردن کارها و برنامه های حمایتی را برعهده دارند و برای اجرای هر طرحی، موانع را از سر راه برمی دارند، به نوع خدماتی که در این خانه ها ارائه می شود پرداخت و گفت: خدمات پیشگیری در حوزه سلامت جسمی، پرداختن به استرس ها و مشکلات روانی آحاد جامعه، بررسی بیماریهای قلبی و عروقی، کم تحرکی و انجام آزمایش های پزشکی با همکاری پزشکان محله، سلامت اجتماعی و فضاسازی فرهنگی در محیط های عمومی از جمله خدماتی است که در خانه های سلامت ارائه می شود.

    ● کنترل آسیب های اجتماعی

    ▪ سئوال شد که معاونت اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران در راستای مهار، کاهش و کنترل آسیب های اجتماعی چه اقداماتی را صورت داده است؟ ـ نوریان گفت: این معاونت در بحث آسیب های اجتماعی بیشتر فعالیت خود را از سال ۸۴ روی بی خانمانهای جامعه متمرکز کرده است.

    آنان افراد دردمندی هستند که شب را بدون سرپناه، در خیابانها، پارکها، بیغوله ها و به طور کلی در زوایای تاریک شهر سپری می کنند. این افراد ممکن است در راه مانده، معلول جسمی و ذهنی، بیمار و یا سالمندان بی پناهی باشند که نیاز به کمک دارند. افرادی هم ممکن است وضع مالی خوبی داشته باشند اما به لحاظ اختلالات روحی و روانی و اختلافات خانوادگی و عده ای هم به دلیل ورشکستگی، بدهکاری و برهم خوردن آشیانه زندگی شان در خیابانها بسر می برند. یعنی در واقع از دل یک معضل و آسیب اجتماعی، معضل دیگری به نام کارتن خوابی و بی خانمانی بوجود می آید.

    بنابراین، معاونت اجتماعی و فرهنگی شهرداری برای جلوگیری از اتفاقات ناگوار و پیشگیری از تبعات بیماریهای اجتماعی و حفظ جان بی خانمانها، سه گرمخانه به استعداد ۱۲۰۰ نفر یک مرکز نگهداری موقت و اردوگاه ویژه ای را در تهران ایجاد کرده است که در سال ۸۵، ۴۵۰۰ نفر از بی خانمانها در این گرمخانه ها بسر بردند. این مراکز، مسئولیت وضع ظاهری، استحمام، تأمین غذا، انجام معاینات پزشکی و خدمات مشاوره ای این افراد را به عهده دارند و گشت های مربوطه نیز در تابستان و زمستان در طول شبانه روز برای جلب و جذب این افراد فعال هستند ضمن اینکه از نگهبانان پارکها، نیروهای خدماتی و مردم خواسته شده است که محل تجمع این افراد را از طریق سامانه ۱۳۷ و یا اداره کل آسیب های اجتماعی شهرداری تهران اطلاع دهند. وی افزود: هدف ما از ایجاد این گرمخانه ها، پیشگیری از آسیب های جسمی، روانی و اجتماعی، کمک به افراد بی خانمان، برطرف کردن تشویش خاطر شهروندان، ایجاد سرپناه برای کسانی که شب ها محلی برای استراحت و تأمین غذا ندارند و مشخص شدن وضعیت آنان است. در این راه سازمان بهزیستی مسئولیت ساماندهی تعدادی از آنان را دارد و تعدادی هم که معتاد هستند به مراکز بازپروری تحویل داده می شوند. در این رابطه در ۹ ماه گذشته تعداد ۲۷۵۷ نفر بی خانمان در تهران جمع آوری و در گرمخانه ها مستقر شده اند.

    ● جمع آوری کودکان فراری

    نوریان درباره جمع آوری کودکان فراری گفت: موضوع مهمتری که از نظر عاطفی، روحی و روانی خاطر مردم را آزرده می کند، موضوع کودکان فراری است که وجود آنان، نشانه نابسامانی در درون خانواده هاست. کودکان فرار عموماً فرزند طلاق و اعتیاد هستند و یا با ناپدری و نامادری زندگی می کنند و بعضاً به لحاظ نداشتن سرپرست، ترک تحصیل و عدم موفقیت در تحصیل و نیز برخی از اتباع بیگانه که در ایران بسر می برند، فراری هستند.

    ۸۰ درصد این کودکان از شهرستانها به تهران می آیند، ۵ درصد آنان متولد کشورهای همجوار و ۱۵ درصد از شهرها و شهرکهای اقماری استان تهران هستند و معمولاً در پایانه های شرق، غرب، جنوب، راه آهن، اماکن شلوغ، برخی میادین میوه و تره بار، زیارتگاهها، میادین و... بسر می برند که توسط گشت های سیار شهرداری با حضور مددکار و ضابط قوه قضائیه جمع آوری می شوند. در این راستا، امسال ۴۹۰۲ نفر از کودکان فرار در سطح شهر تهران جمع آوری شده اند که از این تعداد ۸۹ درصد پسر و ۱۱ درصد دختر هستند و آمارها نشان می دهد، جمع آوری کودکان فرار در سالهای ۸۴ و ۸۵، جمعاً ۲۸ درصد کاهش داشته است که نشان از برنامه های موفق پیشگیری، آگاه سازی و حمایت از خانواده های در معرض آسیب دارد.

    ● متکدیان

    معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری در ادامه به معضل متکدیان در جامعه اشاره کرد و گفت: برابر مواد ۷۱۲ و ۷۱۳ قانون مجازات اسلامی، تکدی گری جرم محسوب می شود و برابر تصمیمات شورای عالی اداری کشور در سال ۷۸، ۱۱ ارگان موظف شدند که با پدیده تکدی گری برخورد کرده و آن را ساماندهی کنند و این یک کار بر زمین مانده بود که از سال ۸۵ کار به طور جدی آغاز شد و در فاز نخست، با تبلیغات محیطی به متکدیان هشدار داده شد. یعنی بستری را فراهم کردیم و با هماهنگی کمیته امداد امام(ره)، سازمان بهزیستی و سایر نهادهای حمایتی و شورای شهر تهران و برگزاری جلسات کارشناسی و فراهم کردن زمینه های مناسب، کارهای اجرایی را آغاز کردیم.

    در سال گذشته بیش از ۵ هزار نفر متکدی از تهران جمع آوری شدند و با حکم قاضی مستقر در مراکز مربوطه، تکلیفشان روشن شد. در سال جاری تاکنون ۱۷۰۱ نفر متکدی جمع آوری شده اند که در مجموع با تعداد بی خانمانها به ۴۴۵۸ نفر می رسند که از این تعداد ۲۰ درصد زن، ۹۳ نفر کودک، ۳درصد آنان اتباع بیگانه و ۶۰ درصد معتاد هستند که با حکم قاضی مستقر در محل، ۷۴۵ نفر آنان قرار است به مراکز بهزیستی منتقل شوند که تاکنون ۲۹۳ نفر آنان باقی مانده اند که انتظار داریم بهزیستی، شرایط موجود را در نظر گرفته و با حس مسئولیت بیشتر تمام این نفرات را جذب کرده تا خللی در کار ساماندهی این افراد ایجاد نشود. همچنین از این تعداد ۲۷۹ نفر به کمیته امداد امام(ره)، بیش از ۱۵۰۰ نفر به مراکز بازپروری و حرفه آموزی قرچک برای ترک اعتیاد، ۱۴۲ نفر به لحاظ تخلف های بی شمار به زندان، ۶۳ نفر تحویل اداره کل اتباع بیگانه وزارت کشور برای رد مرز تحویل داده شده اند و حکم بقیه پس از تکمیل پرونده صادر خواهد شد.

    نکته مهمی که در این زمینه وجود دارد، این که قوه قضائیه اخیراً معتادان را به جرایم نقدی و حد محکوم می کند که اکثر آنها قادر به پرداخت جرایم نقدی نیستند و همین امر باعث می شود که این افراد روی دست شهرداری بمانند و انتظار ما این است که محاکم قضایی هرچه زودتر تکلیف این افراد را مشخص کنند.

    ● مراکز کارآفرینی

    سئوال شد که شهرداری تهران چه برنامه هایی برای مراکز کارآفرینی، وام کارآفرینی و اقدامات انجام شده در این زمینه ها دارد؟

    معاون فرهنگی - اجتماعی شهرداری تهران پاسخ داد: ستاد کارآفرینی شهر تهران براساس مصوبه شورای شهر تهران فعالیت خود را از تیرماه ۸۵ آغاز کرد. مدیریت شهری تهران براساس این ستاد، کاهش آسیب های اجتماعی از طریق فقرزدایی، توانمندسازی اجتماع محور، گسترش فرهنگ نوآوری و روحیه کارآفرینی، حمایت از افراد خلاق و کارآفرین برای انجام فعالیت در حوزه شهری، ترویج و ارتقای فرهنگ کسب و کار و کارآفرینی، ارتقاء توانمندیهای کارآفرینانه در شهروندان، افزایش خوداتکایی و میل به کم کردن بیکاری و... را مدنظر قرار داده است.

    براین اساس، در سال گذشته، این ستاد ۱۱ میلیارد ریال اعتبار به منظور توسعه مراکز رشد و کارآفرینی و اجرای اهداف ستاد اختصاص داد و امسال نیز بالغ بر ۲۵ میلیارد ریال از اعتبار حوزه معاونت فرهنگی و اجتماعی شهرداری تهران به این منظور اختصاص یافت. وی با اشاره به این مطلب که در مدت یک سال گذشته، ۱۲ مرکز کارآفرینی در شهر تهران فعال شده است، وظایف این مراکز را توسعه و راه اندازی خانه های کارآفرینی، بازارچه های محصولات کارآفرینی، برپایی و برگزاری سمینارها، جشنواره ها و نشست های مردمی با موضوع کارآفرینی، جهت دهی و ترغیب کارآفرینان برای فعالیتهای گروهی، تشکیل کار گروه های تخصصی و کمیته مشورتی و راهبردی کارآفرینی، راه اندازی بانک ایده های نوین شهری و ترغیب مشارکت بخش خصوصی و ارتباط مؤثر و تنگاتنگ با مراکز فعال و دفاتر کارآفرینی مراکز دانشگاهی ذکر کرد.

    نوریان از راه اندازی ۵ مرکز جدید کارآفرینی در روزهای آینده در مناطق ۴ - ۷ - ۲۰ - ۲۱ و ۲۲ خبر داد و درباره توسعه مراکز مهارت آموزی کوثر با هدف حمایت از زنان سرپرست خانوار گفت: شهرداری تهران در حوزه مهار، کنترل و کاهش آسیب های اجتماعی در کنار اقدامات سلبی، یک سری اقدامات ایجابی را نیز به منظور حمایت از خانواده های بی بضاعت و کم برخوردار به ویژه زنان سرپرست خانوار در دست اقدام دارد.

    وی افزود: توجه به زنان سرپرست خانوار و جلوگیری از بروز آسیب های اجتماعی و فرهنگی درون این خانواده ها، برخوردار نبودن از حمایت های لازم از طرف نهادهای مسئول به دلایل مختلف (خلاء قانونی، تداخل مأموریتها و...)، محدودیت دسترسی به امکانات و تسهیلات اجتماعی و اقتصادی در مقایسه با آقایان، عدم بهره مندی از مهارتهای لازم برای اشتغال و اداره اقتصاد خانواده، حضور کم رنگ در جامعه به دلیل نگرش خاص مردم نسبت به آنان، سرپرستی از فرزندان و پذیرش نقش های چندگانه، ما را بر آن داشت که به منظور توانمندسازی آنان برای تأمین و تقویت بنیان اقتصاد خانواده، پیشگیری از پیدایش آسیب های اجتماعی، حفظ و ارتقاء شخصیت و منزلت خانواده های یاد شده، ایجاد چتر حمایتی برای خانواده های فاقد سرپرست، سازماندهی و هماهنگ سازی اقدامات و فعالیتهای پراکنده نهادهای مردمی و رسمی، راه اندازی مراکز مهارت آموزی زنان سرپرست خانوار را در دستور کار قرار دهیم و روش شکل گیری مراکز یاد شده کاملاً مردمی است. بدین صورت که محل مرکز را شهرداری مناطق در اختیار می گذارند. یک تشکل یا انجمن با اهداف مشخص این مراکز را تجهیز کرده، با همکاری کمیته امداد، بهزیستی و خیریه ها، مددجویان پذیرش شده، ابتدا استعدادیابی شده و مهارت مشخصی به آنها آموزش داده می شود.

    ● جامعه محوری و شهروندمحوری

    وی در ادامه به رویکرد جامعه محوری و شهروندمحوری در شهرداری و تبیین و اجرایی کردن این شعار پرداخت.

    نوریان با اشاره به این مطلب که تهران نقطه تلاقی فرهنگها و اقوام مختلف ایرانی است و به عنوان پایتخت، نماد ایرانی کوچک است به تاریخچه ای از این شهر اشاره کرد و گفت: تهران که در سال ۱۲۱۰ تنها ۴/۲۳ کیلومترمربع وسعت و ۱۵ هزار نفر جمعیت داشت، امروز به شهری با ۶۰۰ کیلومترمربع وسعت و ۸ میلیون جمعیت ساکن و بیش از ۳ میلیون جمعیت سیال تبدیل شده و دارای اشکالات عدیده ای است که می توان به رشد بی رویه جمعیت شهری، وجود بافتهای فرسوده، غلبه نگاه اقتصادی بر هنجارهای فرهنگی، اتلاف سرمایه های تجدید ناشونده نظیر عمر، عدم استقرار یک نظام متوازن جمعیتی، اماکن عمومی و اجتماعی و... اشاره کرد.معاون اجتماعی و فرهنگی شهرداری تهران، تضعیف روابط و مناسبات اجتماعی و کاهش حس تعلق به محیط را از تبعات قهری کلانشهری مثل تهران دانست و گفت: تهران نیاز به جامع نگری، آینده نگری و برنامه ریزی اجتماعی هوشمندانه دارد، چرا که کار اجتماعی در چنین شهر و محیطی با برنامه های مقطعی و زودگذر و راه حل های آنی شدنی نیست.

    وی افزود: ما امروز معتقدیم، تهران بیش از هر زمان دیگر نیازمند توسعه پایدار است و مدیران و برنامه ریزان حوزه شهری باید به پایداری های مختلف برای حل مشکلات پایتخت بیندیشند. نوریان از نگاهی دیگر، به مسئولیت مدیران شهری در اداره جامعه و تحقق توسعه پایدار پرداخت و گفت: مدیریت شهری به دین و راه و روشهای اسلامی، اخلاقی و ارزشهای دینی و ملی توجه دارد و نیز به رفاه اجتماعی و به ارتقاء شاخص های آن مثل تعلیم و تربیت، بهداشت، تغذیه، سلامت، اقتصاد شهری، افزایش طول عمر، افزایش امید به زندگی، نشاط جامعه، عدالت اجتماعی، کاهش نابرابری های اجتماعی، کم کردن پیامدهای زیانبار شهری، کاهش محرومیت ها و کم کردن فاصله بین نقاط بهره مند و کم برخوردار و کاهش آسیب های اجتماعی می اندیشد. در این راستا، مهمترین وظیفه معاونت اجتماعی و فرهنگی این است که با همکاری مراکز علمی دانشگاهها و حوزه های علمیه و نخبگان، ساز و کارهای علوم اجتماعی، روان شناسی، علوم ارتباطات، حقوقی، هنر و بهداشت و درمان را در معادلات شهری وارد کند. در واقع باید نگاه بخش های مختلف مدیریت شهری در فعالیت ها اعم از خدمات شهری، فنی و عمرانی، شهرسازی، حمل و نقل و غیره نگاه فرهنگی و اجتماعی باشد و این باعث می شود که وظایف و مأموریت های شهرداری تسهیل شده، هزینه ها کاهش یافته و تقابل ها تبدیل به تعامل شود.

    ● محله گرایی

    نوریان در بخش محله گرایی و نقش محله در توسعه پایدار شهری گفت: محله از یک نظر به عنوان کوچکترین واحد تقسیمات شهری به مجموعه ای از خانه های مجاور در فضای جغرافیایی خاصی تعریف می شود، اما اگر بخواهیم تعریف کاملی از محله ارائه کنیم، باید عنوان کنیم که بافت اجتماعی پیوسته، هویت مشترک و حس تعلق به محیط لازمه شکل گیری یک محله است. در واقع عنصر انسانی و اجتماعی در تعریف محله مهمتر از عناصر کالبدی فضایی و فیزیکی است و به عبارت دقیق تر، محله یک فضای معنوی فرهنگی و اجتماعی است.وی با تأکید بر این نکته که شهروندان با مشکلات مربوط به هویت محله ای روبرو هستند، خاطرنشان کرد: ما معتقدیم هر کس به پایداری و توسعه شهر و ارتقاء سطح زندگی مردم می اندیشد باید از توسعه محلات کار خود را آغاز کند، چرا که از نظر ما، نقطه عزیمت، محله است.

    بنابراین، برای نیل به توسعه و پایداری شهر، از یک سو باید در محلات کانونهای هویتی نظیر مساجد را تقویت کنیم و مسجد محوری به عنوان یک اصل مدنظر قرار گیرد و از سوی دیگر، برنامه های خود را در حوزه تقویت مشارکتهای مردمی و هویت بخشی به محلات پیگیری کنیم. البته این امر مستلزم یک سلسله برنامه های خاص در حوزه شهرسازی نیز هست تا فضا و کالبد فیزیکی محله نیز تقویت کننده هویت و توسعه محله باشد.

Scroll to top