اضطراب چیست؟ انواع اضطراب، دلایل، پیشگیری و راه های درمان آن

اضطراب، احساسی طبیعی در انسان هاست، که هرکسی در شرایطی از زندگی آن را تجربه می کند. خیلی از افراد زمانیکه در کار دچار مشکل شده، قبل از امتحان دادن و یا قبل از گرفتن تصمیم های حساس زندگی عصبی و مضطرب می شوند. بااینحال افراد مبتلا به اختلالات اضطراب ترس های غیرمنطقی و نگرانی بیش از حد نسبت به شرایط روزمره دارند. این احساسات باعث اختلال در زندگی روزمره آنها شده، بسختی قابل کنترل هستند و برای مدت طولانی باقی می مانند. اضطراب ممکن است از کودکی در افراد ظاهر شده و تا بزرگسالی آنها ادامه یابد.انواع مختلفی از اختلالات اضطراب وجود داشته که بعضی از آنها اختلال هراس و ترس، اختلال وسواس جبری، اختلال تنش‌زای پس از رویداد، اختلال اضطراب اجتماعی، فوبیا و اختلال اضطراب فراگير يا منتشر می باشند.راه های درمان اضطراب شامل نوعی روان درمانی که به شما یاد می دهد چموقعیت های چالش برانگیز را نوعی دیگر دیده و به آن پاسخ دهید، تغییرات سبک زندگی و اگر لازم بود درمان دارویی می شود. بعضی اوقات اضطراب ناشی از بیماری دیگری بوده و برای درمان اضطراب باید آن بیماری را درمان کرد تا اظطراب هم درمان شود.بدون توجه به اینکه شما مبتلا به کدام نوع اضطراب هستید، بدانید که درمان بشما کمک می کند و اضطراب شما قابل درمان و کنترل است.

انواع اختلال اضطراب کدام‌اند؟

چندین نوع شناخته شده اختلال اضطراب وجود دارند، که بعضی از آنها شامل:

  • اختلال هراس (Panic disorder) – اين افراد دچار حملات اضطرابی ناگهانی می‌شوند که معمولاً چند ثانیه و چند دقيقه يا گاهی بيشتر به طول می‌انجامد. اين حملات بسيار اتفاقی بوده و طوری رخ می‌دهند که عامل تحريک‌کنندهٔ اصلی مشخص نيست. افراد مبتلا به اين نوع اضطراب اغلب جوان هستند. احساس تنگی و خفگی  و فشردگی در قفسهٔ سينه، تپش زیاد و شديد قلب، عرق کردن بیش از حد، لرزش دست ، گيجی مفرط، احساس از دست‌دادن تعادل،… از علائم آن هستند، ولی اين علايم آنقدر گسترده هستند که افراد فکر می‌کنند دچار سکته قلبی شده‌اند و می‌ترسند که بميرند!
  • اختلال وسواس جبری (OCD) – در اين حالت فرد افکار يا اعمالی را برخلاف ميل و خواسته خود تکرار می‌کند. اين بيماری می‌تواند به صورت وسواس فکری و ذهنی يا وسواس عملی يا هر دو در فرد ظاهر شود. در وسواس فکری، فرد قادر نيست فکر، احساس يا عقيده‌ای تکراری و مزاحم را از ذهن خود بيرون کند. افکار وسواسی می‌توانند بسيار ناراحت کننده، وحشت‌آور يا وحشيانه باشد. افکار وسواسی می‌توانند باعث شوند که فرد به سمت عادات وسواسی گرايش پيدا کند، يعنی عمل يا اعمالی را به طور مکرر انجام دهد (وسواس عملی). مانند شستن مکرر دست‌ها، بالا کشيدن بينی،پلک زدن زیاد،… اعمال وسواسی هيچ‌گونه توجيه منطقی و عقلانی ندارند.
  • اختلال تنش‌زای پس از رویداد (PTSD) – اختلال تنش‌زای پس از رویداد را به نام سندرم موج انفجار نيز می‌شناسند. اين حالت مربوط می‌شود به حادثه‌ای (از قبيل جنگ، تصادفات شديد، سوانح طبيعی،…) که با استرس شديد هيجانی همراه است و شدت آن می‌تواند به هر کسی آسيب برساند. يک‌ دوم افرادی که دچار چنين استرس شديدی می‌شوند علائم مربوط به آن را (مانند دیدن خوابهای تکراری، مرور خاطراتی مبهم ولی فراگيرنده، از دست رفتن تعادل در راه رفتن و پرخاشگری شديد به دیگران،…) پس از گذشت حدود سه ماه از دست می‌دهند. هرچه اقدام‌های لازم برای درمان زودتر انجام گيرد، احتمال ابتلا به اختلال استرس پس از سانحه کمتر و خفیف تر می‌شود. در صورتی که اين حالت بيش از چند ماه طول بکشد، احتمال اين که تا آخر عمر با فرد مبتلا باقی بماند بسيار زياد می‌شود.
  • اختلال اضطراب اجتماعی – اين نوع ترس در اواخر کودکی فرد يا اوايل نوجوانی او شروع می‌شود و ترس و شرمساری از اشتباه کردن، صحبت کردن در جمع، غذا خوردن، سرخ شدن صورت و بدن يا لرزش صدا و… در برابر جمع است و و با خجالت کشیدن ساده تفاوت دارد. اين حالت اضطراب مانع شناخت افراد جديد می‌شود و فرد را به انزوا و گوشه‌گيری می‌کشاند.
  • اختلال اضطراب فراگير يا منتشر – اين حالت در افرادی ديده می‌شود که به‌طور مداوم نگران وقوع اتفاقی هستند و استرس آن را دارند . موضوع اين نگرانی‌ها می‌تواند بسيار متنوع باشد: نگرانی از بيمار شدن فرزندان، نگرانی از مرگ يکی از آشنايان و عزیزان، نگرانی از ته‌گرفتن غذاها ،… اين حالت به مرحلهٔ مقاومت استرس شباهت دارد و خطر چندانی برای فرد مبتلا ندارد. از علائم آن می‌توان تپش قلب، بی‌قراری شدید، خستگی، بی‌خوابی، تنگی نفس، اختلال در تمرکز کردن وکم شدن حافظه را نام برد.
  • ترس های خاص (Specific phobias) – ترس‌های خاص شايع‌ترين نوع ترس مرضی است که طی آن فرد از مواجهه با بعضی موقعيت‌ها و شرایط، فعاليت‌ها يا اشياء اجتناب می‌کند، مانند بعضی از حيوانات (عنکبوت، موش، مارمولک،…)، بلندی و ارتفاع ، دريا، خون، مرگ،… هر چيزی می‌تواند باعث اين نوع اضطراب (که خطر خاصی به دنبال ندارد) بشود. ترس از مکان‌های بسته و کوچیک، ترس از اجتماع افراد و ترس از مکانهای باز (که افراد مبتلا به آن از حضور در فضای باز و پر ازدحام و شلوغ و خروج از محيط منزل خودداری می‌کنند. اين اختلال معمولاً در نوجوانی شروع می‌شود، ولی سابقهٔ آن می‌تواند به دوران کودکی فرد و تجربهٔ اضطراب جدايی در آن زمان برگردد.) از اين نوع اضطراب هستند.

علائم ابتلا به اضطراب

علائم و نشانه های ابتلا به اختلالات اضطرابی بسته به نوع اختلال متفاوت است، بااینحال عموما شامل برخی از موارد زیر می شود:

  • احساس نگرانی، هراس، ترس و تشویش
  • افکار وسواسی و غیرقابل کنترل
  • بیادآوری مکرر تجربیات ناراحت کننده و بد
  • کابوس های شبانه وحشتناک
  • احساس ناتوانی جسمی و جنسی
  • رفتارهای تشریفاتی، مانند شستن مکرر دست ها و پلک زدن مکرر
  • دست های (پاها) سرد و یا عرق کرده
  • تنگی نفس و خفگی
  • تپش قلب شدید
  • ناتوانی در آرام بودن و لرزش دست و بدن
  • خشکی دهان و تشنگی مکرر
  • بی حسی و یا سوزن سوزن شدن دست ها و یا پاها و اندام دیگر
  • تهوع و استفراغ
  • تنش عضلانی شدید و گرفتگی
  • سرگیجه و سردرد
  • تنفس عمیق و سریع
  • احساس خستگی یا ضعف بدنی

شما باید زمانیکه احساس می کنید زیادی نگرانید، احساس افسردگی می کنید، فکر می کنید اضطرابتان با بیماری مرتبط است و یا به خودکشی فکر می کنید، به پزشک مراجعه نمایید.

دلایل ابتلا به اختلال اضطراب

دلیل اصلی اختلالات اضطرابی هنوز معلوم نیست، با این حال اختلالات اضطرابی همانند سایر بیماری های ذهنی حاصل ضعف شخصی فرد، نقص شخصیتی و یا تربیت نامناسب فرد نمی باشد. هرچه دانشمندان بیشتر برروی بیماری های ذهنی تحقیق و پژوهش می کنند، واضح تر می شود که خیلی از اختلالات ذهنی و روانی ناشی از ترکیب عواملی همچون تغییر در فشار و استرس مغز و محیط اطراف است.

مانند سایر بیماری های مغزی افراد، اختلال اضطراب نیز ممکن است بدلیل مشکلات عملکرد مغزی در زمینه های ترس و احساسات باشد. استرس زیاد و عوامل دیگری می تواند باعث ابتلای افراد به اضطراب شدید گردد.

عواملی که خطر اضطراب را افزایش می دهند؟

عوامل زیر خطر ابتلای شما به اختلالات اضطرابی را افزایش می دهد:

  • زن بودن – زنان بیشتری از مردان با ابتلا به این بیماری شناسایی شده‌اند.
  • رویدادهای کودکی – کودکانی که تحت تجاوز قرار گرفته اند ضربه های روحی شدیدی دیده‌اند و یا شاهد وقایع ناراحت کننده بوده‌اند، بیشتر در خطر ابتلا به اختلال اضطراب می باشند.
  • استرس ناشی از یک بیماری – ابتلا به بیماری خاص و یا جدی باعث نگرانی شدید در رابطه با مواردی همچون درمان و یا آینده تان می شود.
  • جمع شدن استرس – واقعه ای بزرگ و یا کم کم جمع شدن استرس های کوچک در زندگی فرد می تواند محرک ابتلا به استرس باشد. (برای مثال نگرانی همیشگی برای وضعیت مالی و معیشت و یا مرگ عزیزان)
  • خصوصیات شخصیتی – افرادیکه خصوصیات شخصیتی خاصی داشته بیشتر از دیگران در خطر ابتلا به اضطراب شدید هستند.
  • سابقه خانوادگی اضطراب – افرادیکه در خانواده شان سابقه اختلال اضطراب دارند، بیشتر از دیگران در خطر ابتلا به اضطراب می باشند.
  • موادمخدر و الکل – مصرف و یا سوءمصرف مواد مخدر و الکل می تواند باعث بدتر شدن اضطراب در فرد شود.

عوارض ابتلا به اختلال اضطراب

ابتلا به اضطراب می تواند باعث ابتلا به سایر بیماری های ذهنی و یا درصورت ابتلا بدتر شدن آنها گردد، این بیماری های شامل:

  • افسردگی (که اغلب با اختلال اضطراب رخ می دهد)
  • اعتیاد به موادمخدر و یا الکل
  • سردرد
  • دندان قروچه
  • مشکلات روده ها و دستگاه گوارش

درمان اضطراب

دو درمان اصلی برای اختلالات اضطراب رفتار درمانی (روان درمانی) و درمان دارویی بوده و معمولا بیشترین تاثیر را ترکیب هردو این درمان ها در پی دارد. برای یافتن بهترین شیوه های درمان برای شما ممکن است پزشک مجبور به آزمایش چندین شیوه درمانی برروی شما گردد.

روان درمانی

این نوع درمان که به رفتار درمانی، گفتار درمانی و یا مشاوره روانی معروف است شامل صحبت با یک روانشناس و یا روانپزشک برای کمک به شما در کاهش اضطرابتان، می شود.

درمان رفتار شناختی یکی از موثرترین شکل های روان درمانی برای درمان اختلالات اضطراب می باشد. در طی این درمان شما می توانید فعالیت هایی ه بدلیل اضطراب رها کرده اید را دوباره شروع کرده و کم کم اضطراب شما شروع به بهبود نماید.

درمان دارویی

پزشکان از داروهای ضدافسردگی و کاهش دهنده اضطراب برای درمان این مشکل ها  استفاده می نمایند.

درمان خانگی اضطراب

هرچند بیشتر افراد مبتلا به اختلالات اضطراب برای درمان و کنترل مشکل نیاز به روان درمانی و دارو دارند، تغییرات در سبک زندگی نیز می تواند برای آنها مفید و سودمند باشد. این تغییرات شامل:

  • عبادت و رابطه معنوی.
  • افزایش فعالیت جسمانی و ورزش.
  • اجتناب از مصرف الکل و موادمخدر.
  • ترک سیگار و کاهش مصرف کافئین و یا عدم مصرف آن.
  • استفاده از تکنیک های ریلکسیشن همچون مدیتیشن و یوگا.
  • خواب کافی و آرامش بخش.
  • رژیم غذایی سالم و مناسب.

پیشگیری از اضطراب

راهی برای پیش بینی دلایلی که باعث اضطراب شما می شود وجود ندارد. اما با رعایت موارد زیر شدت عوامل اضطراب زا را می توانید برروی خود کاهش دهید:

  • مصرف محصولات حاوی کافئین همچون قهوه، چای، نوشابه، شکلات و … را کاهش داده و متوقف کنید.
  • از مصرف الکل و مواد مخدر اجتناب نمایید.
  • زمانیکه حادثه ای ناراحت کننده برای شما اتفاق افتاد، قبل از اینکه تاثیرش برروی شما بیشتر شده و درمانش سخت تر شود، به پزشک مراجعه نمایید.

منابع:

  • mayoclinic
  • webmd

تحقیق و نگارش:معاونت فضای مجازی و رسانه بنیاد پیشگیری از آسیب های اجتماعی

نوشتهٔ پیشین
جوانان ، خانواده و مدیریت ازدواج
نوشتهٔ بعدی
تبدیل کردن اینترنت به فضایی امن برای کودکان

پست های مرتبط

نتیجه‌ای پیدا نشد.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

این فیلد را پر کنید
این فیلد را پر کنید
لطفاً یک نشانی ایمیل معتبر بنویسید.
برای ادامه، شما باید با قوانین موافقت کنید

فهرست