بنیاد بینالمللی خیریه آبشارعاطفهها که دفترمرکزی آن در مشهد قرار دارد و مدعی فعالیت صدها شعبه در سراسر کشور است، بخشی از فعالیت خود را به جذب مشارکتهای مردمی از طریق تماس تلفنی و پیامک اختصاص داده است. اما در ماههای اخیر، تکرار این تماسها از شمارههای گوناگون موجب نارضایتی گسترده شده است. در پلتفرم کارزار.نت کمپینی با عنوان «درخواست توقف تماسهای تلفنی آبشار عاطفهها» شکل گرفته و امضاکنندگان از مخابرات و پلیس فتا خواستهاند جلوی تماسهای ناخواسته را بگیرند.
روابط عمومی بنیاد پیشگیری از آسیب های اجتماعی به نقل از عصرتشکل، امیر سیفی بنیاد بینالمللی خیریه آبشارعاطفهها که دفترمرکزی آن در مشهد قرار دارد و مدعی فعالیت صدها شعبه در سراسر کشور است، بخشی از فعالیت خود را به جذب مشارکتهای مردمی از طریق تماس تلفنی و پیامک اختصاص داده است. اما در ماههای اخیر، تکرار این تماسها از شمارههای گوناگون موجب نارضایتی گسترده شده است. در پلتفرم کارزار.نت کمپینی با عنوان «درخواست توقف تماسهای تلفنی آبشار عاطفهها» شکل گرفته و امضاکنندگان از مخابرات و پلیس فتا خواستهاند جلوی تماسهای ناخواسته را بگیرند.
همچنین مشخص نیست این مؤسسه از چه طریقی به بانک اطلاعاتی شماره تماس شهروندان دسترسی پیدا کرده و انتظار میرود در این زمینه شفافسازی لازم صورت گیرد.
خیرخواهی با طعم اجبار؛ اعتماد عمومی در خطر است/تماسهایی که رنگ مزاحمت گرفتند
در شرایطی که مردم ایران همواره در بزنگاههای انسانی سخاوتمندانه عمل کردهاند، تداوم تماسهای بدون هماهنگی از سوی برخی خیریهها میتواند اعتماد عمومی را نسبت به اصلِ نیکوکاری کاهش دهد.کارشناسان ارتباطات اجتماعی معتقدند «وقتی کمک مالی با فشار روانی و تکرار تماس همراه شود، نیت خیر در ذهن مخاطب به تجربهای آزاردهنده تبدیل میشود و تصویرعمومی از خیریهها آسیب میبیند.»از سوی دیگر، در جامعهای که شفافیت مالی و اعتماد اجتماعی نقش کلیدی در استمرار نیکوکاری دارد، استفاده از شیوههای بازاریابی تلفنی برای جلب مشارکت، پرسشهایی درباره اخلاق حرفهای و نظارت قانونی برانگیخته است.
آیا تماسهای مکرر مصداق «مزاحمت تلفنی» است؟
طبق ماده ۶۴۱ قانون مجازات اسلامی (بخش تعزیرات):
«هرگاه کسی به وسیله تلفن یا دستگاههای مخابراتی دیگر برای اشخاص ایجاد مزاحمت نماید، علاوه بر اجرای مقررات خاص شرکت مخابرات، به حبس از ۱۵ روز تا ۳ ماه محکوم خواهد شد.»
کارشناسان حقوقی میگویند معیار اصلی، عمد در آزار رساندن یا ایجاد اخلال در آرامش دیگران است. اگر تماسها بدون رضایت مخاطب و بهصورت تکراری و در ساعات نامناسب انجام شود، میتواند در دایرهی همین ماده قرار گیرد.
هرچند تماس یکباره یا تبلیغاتیِ دارای مجوز، بهتنهایی جرم محسوب نمیشود، اما استمرار تماسها با هدف جلب کمک، در حالی که مخاطب درخواست توقف کرده است، از منظر حقوقی قابل پیگیری است.به گفتهی وکلای دادگستری، شهروندان میتوانند با ارائه مستندات تماسها و پیامکهای مکرر، از طریق دادسرا یا پلیس فتا نسبت به پیگیری قانونی اقدام کنند.
ضرورت بازنگری در شیوههای جذب کمک های مردمی
فعالیتهای نیکوکارانه بدون تردید ستونهای مهمی از جامعهی انسانیاند، اما در کنار نیت خیر، روش اجرا نیز باید شفاف، داوطلبانه و بدون تحمیل باشد.کارشناسان حوزهی ارتباطات اجتماعی پیشنهاد میکنند خیریهها به جای تکیه بر تماسهای مستقیم، از پلتفرمهای آنلاین شفاف، گزارشهای مالی عمومی و سیستم رضایت مخاطب استفاده کنند.
به باور آنان، اعتماد، مهمترین سرمایهی یک خیریه است؛ سرمایهای که با یک تماس نابجا میتواند آسیب ببیند.
در حالی که مؤسسات خیریه همچون آبشار عاطفهها نقش قابل توجهی در کاهش آسیبهای اجتماعی دارند، استمرار تماسهای تلفنی ناخواسته، مرز میان «دعوت به نیکی» و «مزاحمت» را باریک کرده است. به نظر میرسد اکنون زمان آن رسیده تا نهادهای ناظر بر فعالیتهای خیریه و وزارت ارتباطات، ضوابط دقیقتری برای نحوهی ارتباطات مردمی این نهادها تدوین کنند. ضوابطی که هم شأن نیکوکاری حفظ شود و هم آرامش مردم قربانی روشهای نادرست نشود.
آبشار عاطفهها بدون شک سهم بزرگی در تأمین جهیزیه و حمایت از نیازمندان داشته است، اما در جامعهای که اعتماد مهمترین سرمایه اجتماعی است، شیوهٔ ارتباط میتواند به اندازهٔ نیت اهمیت داشته باشد.در نهایت، نیکوکاری زمانی ماندگار میشود که با احترام، شفافیت و اختیار همراه باشد؛ در غیر این صورت، حتی آبشار عاطفهها هم ممکن است به سیلابی بدل شود که آرامش جامعه را با خود ببرد.
گفتنی است پلتفرم کارزار.نت با راهاندازی کارزاری با عنوان «قطع تماسهای تلفنی مؤسسه آبشار عاطفهها»، اقدام به جمعآوری امضا از شهروندان کرده است. علاقهمندان برای پیوستن به این درخواست و امضای کارزار میتوانند به نشانی https://www.karzar.net/264066 مراجعه کنند.
در پایان، یادآورمیشویم که فرصت ارائهی توضیحات و شفافسازی دربارهی فرایند جذب منابع مردمی برای مؤسسه آبشار عاطفهها محفوظ است و این رسانه تلاش میکند با نقد منصفانه، زمینه را برای فعالیت حرفهای و شفاف مؤسسات مردمی فراهم کند.
