سالهای پیشدبستانی دورهای از رشد سریع مغز است. تا سن پنجسالگی، مغز کودک تقریباً به ۹۰ درصد اندازه نهایی خود میرسد، که اهمیت این بازه زمانی رشد را در شکلدهی به یادگیری و رفتار آینده نشان میدهد (لنروت و گید، ۲۰۰۶). زمانی که ما فرزندانمان را با آگاهی قلبی و ذهنی حاصل از تحقیقات علوم اعصاب پرورش میدهیم، میتوانیم به رشد موفقیتآمیز شناختی، هیجانی و اجتماعی آنها کمک کنیم.
در دوران کودکی، اتصالات سیناپسی با سرعتی شگفتانگیز شکل میگیرند و این فرایند بهشدت تحتتأثیر تجربهها بهویژه بازی است (گوپنیک، ۱۹۹۹). فراهم کردن فرصتهایی برای بازیهای هدایتشده توسط والدین و بازیهای انتخابی کودک، میتواند از این مرحله رشد سریع سیناپسی پشتیبانی کرده و رشد شناختی و بلوغ عاطفی او را تقویت کند.
بازیهای حل مسئله و خلاقیت
میتوانید از بازیهای حل مسئله استفاده کنید، بهویژه آنهایی که به اهداف و علایق شخصی کودک مرتبط هستند. این بازیها میتوانند شامل حل معماهای ریاضی باشند، مانند ساختن پلهایی با بلوک که بتوانند وزنهای بیشتر را تحمل کنند، یا خلق داستانی که به همکلاسی جدید کمک کند تا دوستانی پیدا کرده و در کلاس جا بیفتد.
جعبههای خلاقیت
در خانه، مجموعهای از وسایل هنری، کاردستی، ابزار موسیقی و جعبههای حسی تهیه کنید؛ این مواد میتوانند کودکان را به تجربههای خلاقانهای هدایت کنند که در آنها با استفاده از حواس مختلف، بافتها، رنگها و تکنیکهای گوناگون را در ارتباط با موضوعی خاص یا کتابی که برایشان میخوانید کشف کنند. به همین ترتیب، میتوانید فرصتهایی فراهم کنید تا کودک موسیقی بسازد یا حرکتهایی خلق کند که با یادگیری و علایقش مرتبط است.
داستانسازی و گسترش آن
میتوانید روایت داستان را هدایت کنید؛ با دادن یک خط داستانی ساده به کودک، او را تشویق کنید تا با افزودن دیالوگ، حرکت، پایانهای متفاوت و نقاشی به آن جان بدهد. وقتی کودکان بتوانند بخشهایی از داستان خود را با شما، خواهر و برادر یا دوستانشان اجرا کنند، این تجربهها بیشتر به رشد زبانی و هیجانی کمک خواهد کرد.
شبکههای هیجانی-اجتماعی در مغزشان در حال رشد هستند
مسیرهای عصبی هیجانی-اجتماعی آنها را با تجربههای پرمحبت و حمایتگرانه تقویت کنید. محیطی ثابت و پایدار در خانه میتواند استرسهایی را که بسیاری از کودکان از دنیای بیرون با خود به کلاس میبرند، کاهش دهد.
زبان نیز بخش بزرگی از مهارتهای هیجانی-اجتماعی برای تمرکز در کودکان پیشدبستانی است. رشد زبانی در بخشهای مختلفی از مغز اتفاق میافتد که آنها نیز در حال رشد و بلوغ سریع هستند. با ایجاد تجربههایی که باعث ارتباط هیجانی آگاهانه در زندگی روزمره کودک میشود، پاسخهای نوروپلاستیک (انعطافپذیری عصبی) مغز را تقویت میکنید که خود باعث پیشرفت زبانی، غنای واژگانی و راحتی در استفاده از زبان میشود.
میتوانید این کار را با خواندن هدایتشده، گوش دادن، آواز خواندن و اجرای داستانها و مفاهیم ریاضیای که میآموزند انجام دهید. همچنین، بحث در مورد احساسات شخصیتهای داستان یا تصاویر و اینکه این احساسات چه واکنشهایی را به همراه دارند، باعث پرورش آگاهی و بیان هیجانی کودک میشود.
جمعبندی:
وقتی تجربهها و محیطهایی را برای کودکان فراهم میکنید که بر پایه استراتژیهایی همراستا با رشد سریع شبکههای عصبی مغز آنها طراحی شدهاند، در واقع از توسعه اتصالات سیناپسی غنی، کارکردهای اجرایی، تواناییهای شناختی و مهارتهای هیجانی-اجتماعیشان حمایت میکنید؛ مهارتهایی که در سالهای پیشدبستانی با سرعت در حال رشد هستند. این فرصتها، زمانی که با امنیت عاطفی، غنای زبانی و کاوش بازیمحور طراحی شوند، کودکان را در مسیر یادگیری مادامالعمر و موفقیت راهنمایی خواهند کرد.
