تربیت بدنی

 

تربيت بدني وورزش ونقش آن در كاهش مشكلات اجتماعي وفردي

زندگي ماشيني ، كم تحركي،آپارتمان نشيني جزء آفتهاي سلامتي  براي افراد  جامعه بحساب مي آيد كه خود آثار سوء وزيانبار اجتماعي به دنبال خواهد داشت  با مرور بيشتر تربيت بدني از ديدگاه اسلام  وتوصيه هاي بزرگان  ،از آنجائيكه بدن انسان ابزارتكامل روح است بدين جهت تحقير بدن در حكم تحقير شخصيت آدمي به حساب مي آيد. در اسلام حفظ بدن از خطرها و آسيب ها و تامين موجبات سلامت و بهداشت آن وظيفه اي الهي است وتضعيف و يا تخدير بدن امري ناروا است :امام سجاد(ع) در رساله حقوق مي فرمايد:

((بدن تو بر تو حقي دارد و حق آن اين است كه آن را سالم و نيرومند و مقاوم در برابر سختي ها ومشكلات در كمال و نشاط نگه داري))

با توجه به مرور ادبيات ورزش و بهداشت رواني مي توان رابطه ي اين دو پديده را از دو بعد پيشگيري و درمان مورد توجه قرار داد. به اعتقاد دست اندرکاران تربيت بدني و بسياري از روانشناسان و جامعه شناسان، تربيت بدني و ورزش نه تنها يک وسيله يا نهاد تفريحي نيست، بلکه به عنوان يک ابزار آموزشي و تربيتي، اهداف رواني- اجتماعي فراواني را دنبال مي کند، که اين اهداف در توان اجتماعي و شکل پذيري شخصيت افراد نقش به سزايي دارد. بر اين اساس فعاليت هاي تربيت بدني و ورزش آميخته با تربيت رواني است و هر تجربه ي حرکت يا تغيير جسماني يک تغيير يا يک تجربه ي رواني را در بر دارد. از اين رو شرکت در چنين فعاليت هايي از روش هاي مهم تکامل جسماني و رواني است. ورزش در تامين نياز افراد، تکامل اجتماعي، کسب صفات اجتماعي و آگاهي از توانايي هاي بالقوه ي جسماني و در شکل گيري، تغيير و تقويت بسياري از توانايي ها و ويژگي هاي رواني- اجتماعي موثر است.

شرکت مداوم و مستمر در فعاليت هاي جسماني و ورزشي بر اساس روند يادگيري و تکامل اجتماعي، در صفات اکتسابي نقش دارد. زيرا سابقه ي فعاليت ورزشي و کسب مهارت هاي نه صرفا حرکتي، بلکه اساسا رواني و اجتماعي در انبوهي از محرک هاي مثبت و منفي، انواع درگيري ها، تعاملات عاطفي و هيجاني، ناشي از رقابت و مسابقه مي تواند در تعادل و ثبات هيجاني، رشد اعتماد به نفس، تصور بدني و اجتماعي و ميزان اجتماعي بودن فرد، نقش سازنده و مثبتي داشته باشد. اثرات رواني- اجتماعي فعاليت هاي جسماني و ورزشي هميشه بيش از اثرات جسماني آن مورد علاقه ي روانشناسان و مربيان آموزشي بوده است. زيرا چنين فعاليت هايي با ايجاد تجارب غني اجتماعي و آموزشي رقابت به عنوان يک فرآيند آموزشي، به فرد امکان مي دهد تا مهارت هاي رواني و اجتماعي خود را بيازمايد. شرکت در چنين فعاليت هايي اين امکان را به فرد مي دهد تا با ديگران تماس مستقيم و تعامل واقعي برقرار سازد و نيازهاي رواني خود مانند، رقابت، دوستي، جلب توجه، مقبوليت گروهي و نياز به وابستگي، تضاد، ابراز و کنترل هيجان، رکورد شکني، ماجراجويي و امنيت را برآورده کند. سلامت روان از موضوع هايي است که در اثر شرکت در فعاليت هاي ورزشي مي تواند حاصل شود، چنين فعاليت هايي بهترين موقعيت را براي درگيري معيارهاي سلامت روان فراهم مي کند. اگر سلامت روان را مبناي احساس راحتي نسبت به خود و ديگران تعريف کنيم، معيارهاي آن موفقيت، تعادل هيجاني، واقع بيني، سازگاري، اجتماعي بودن و احساس ارزشمندي خواهد بود. بنابراين ورزش با فعال سازي چنين معيارهايي نه فقط به بهداشت جسمي بلکه به بهداشت رواني نيز کمک مي کند. احساس ارزشمندي براي همه ي افراد بسيار مهم است و فعاليت هاي ورزشي شايد بتواند از راه هاي مختلف به احساس مثبت فرد از خود و خود پندارهاي بهتر در فرد کمک کند. چنين احساسي مي تواند زمينه و بستر پديد آمدن تغيير و تحول بسياري از صفات رواني- اجتماعي فرد شود. اين احساس خوب و مثبت در دنياي پرفشار امروزي بسيار ضروري است و احتمالا در روش زندگي افراد تاثير خواهد گذاشت. برخي از محققان معتقدند که ورزش عاملي براي جذب شدن در جامعه است و امکان فرونشستن تنش ها برآمده از زندگي را فراهم مي نمايد. در واقع او را در شهروند خوب بودن، اطاعت از قوانين و احترام به اصول ياري مي دهد و حس تسلط بر نفس و ميهن پرستي را در وجود انسان تقويت مي کند. تحقيقات نشان داده فعاليت هاي بدني منظم آثار بسيار مثبت و سودمند ديگري به دنبال دارد که به طور خلاصه در زير به آن اشاره مي کنيم:

الف) ابعاد جسمي وفيزيكي:

1- کاهش ضربان قلب در حال استراحت ۲- آمادگي قلبي، عروقي ۳- کاهش وزن بدن ۴- کاهش چربي و فشار خون ۵- افزايش انعطاف پذيري و دامنه ي حرکتي مفاصل۶- افزايش قدرت و استقامت عضلاني۷- برطرف کردن احساس خستگي.
فعاليت بدني منظم باعث مي شود بدن به طور اقتصادي کار کند و بسياري از عوارض ناشي از بي تحرکي را از بين برده و فرد از ابتلا به بسياري از بيماري ها از جمله: «فشار خون، چاقي، درد مفصل، بي حوصلگي و…» که همگي سکته ي قلبي را چندين برابر افزايش مي دهد، مصون بماند. بنابراين پيش گيري بهتر و اقتصادي تر از درمان است که با انجام منظم ورزش و فعاليت بدني دست يافتني است.

ب) ابعاد روحي ورواني:

1-کاهش اضطراب و استرس ۲-کاهش افسردگي ۳-کاهش پرخاش گري ۴-افزايش اعتماد به نفس و عزت نفس ۵-افزايش شادابي و طراوت ۶-افزايش تحمل در برابر مشکلات(سازگاري). امروزه بسيار شنيده مي شود که بعضي افراد دچار افسردگي بوده يا در برخوردها پرخاشگر هستند، يا دايما در حال اضطراب و استرس به سر مي برند. همه ي اين ها بيانگر عدم تعادل روحي مناسب در فرد است که مي توان با فعاليت هاي بدني منظم آن ها را کاهش داده و به افزايش شادابي، اعتماد به نفس، عزت نفس و تحمل در برابر مشکلات و… منتج شود.

ج) ابعاد اجتماعي:

۱- مسئوليت پذيري ۲- تقويت هدايت و رهبري در خود ۳- جامعه پذيري ۴- اميد به زندگي ۵- افزايش خوش بيني و اعتماد اجتماعي ۶- افزايش هم دلي و صميميت و دوستي. يکي از معضلاتي که در حال حاضر در جامعه زياد به چشم مي خورد، بي توجهي به قوانين است که براي کنترل جامعه وضع شده است. اين بي توجهي ناشي از جدايي فرد از جامعه و عدم احساس تعلق به جامعه است، با اندکي صرف وقت و انجام فعاليت هاي منظم روزانه ي ورزشي مي توان خيلي از اين محدوديت ها را کاهش و شرايط جامعه پذيري را در خود تقويت نمود. در نهايت مي توان گفت: ورزش و فعاليت بدني، ضامن سلامتي است. سلامتي نيز ناشي از تعادلي است که در ابعاد جسماني و رواني و اجتماعي ايجاد شود.

تعادل تمامي ابعاد روحي وجسمي شهرونداني قانونمدار وپدر ومادران وفرزنداني مطيع وجامعه پذير وپايبند به هنجارهاي اجتماعي  را به ارمغان خواهد آورد .

 

فهرست